एक डलर बराबर इरानको २० लाख रियाल, इरानी मुद्रा इतिहासकै कमजोर
काठमाडौं, ९ भदौं । अगस्ट २४ मा इरानको मुद्राको मूल्य अहिलेसम्मकै न्यून विन्दुमा झरेको छ । अन्तराष्ट्रिय समाचार संस्थाहरूका अनुसार अनौपचारिक मुद्रा बजारमा कारोबार सुरु हुना साथ रियालको मूल्य प्रति अमेरिकी डलर २० लाख २० हजार मिलियनमा झरेको हो । तथापी, इरानले भने १३ लाख ७४ हजारको दावी गरेको छ। इरानको केन्द्रीय बैंकले तोकेको आधिकारिक विनिमय दर प्रति डलर करिब १५ लाख रियाल भए पनि अधिकांश इरानीहरूले भने अनौपचारिक दरमै कारोबार गर्ने गरेको उक्त प्रतिवेदनमा उल्लेख छ। इरानलाई घुँडा टेकाउने उद्देश्यले अमेरिकाले नयाँ प्रतिबन्धहरूको घोषणा गर्ने तयारी गरिरहेकै बेला यो घटनाक्रम अघि बढेको हो। अमेरिकाले ती प्रतिबन्धहरू घोषणा गरिने दिन अर्थात् अगस्ट २४ लाई ‘इकोनोमिक डी डे’को संज्ञा दिएको छ। अमेरिकाका अनुसार यी कदमहरूले इरानको अर्थतन्त्रमा थप दबाब सिर्जना गर्नेछन् जबकी विद्यमान प्रतिबन्धहरू र अमेरिकी नौसैनिक नाकाबन्दीका कारण उक्त अर्थतन्त्र पहिले नै निकै कमजोर अवस्थामा रहदैँ आएको छ। फेब्रुअरी २८ मा अमेरिका र इजरायलले इरान माथि आक्रमण गर्नु अघि नै रियाल दबाबमा थियो। त्यसबेला मुद्रास्फीति दोहोरो अंकमा थियो र आर्थिक वृद्धिदर नकारात्मक थियो। यद्यपि, करिब ६ महिना लामो युद्धका कारण अवस्था अझ बिग्रिएको छ र मुद्राको मूल्य नयाँ न्यून विन्दुमा पुगेको छ। अर्कोतर्फ, अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प इरानबाट कुनै पनि किसिमको सहुलियत वा छुट हासिल गर्न असफल भएका छन्। इरानले महत्त्वपूर्ण समुद्री मार्ग मानिने ‘स्ट्रेट अफ हर्मुज’ भएर हुने जल परिवहन माथि कडा नियन्त्रण कायम राखेको छ। तनाव वा द्वन्द्व सुरु हुनु अघि विश्वको कुल तेल व्यापारको पाँचौं भाग यसै क्षेत्र भएर हुने गर्थ्यो । तर, द्वन्द्वको अवधिमा इरानका आक्रमण र धम्कीहरूले यो आपूर्ति प्रवाहलाई नराम्ररी अवरुद्ध पारेका छन्। इरानको दृढ अडानलाई कमजोर पार्ने प्रयास स्वरूप अमेरिकी अर्थमन्त्री स्कट बेसेन्टले सोमबार हाल लागू भइरहेका भन्दा पनि कडा प्रतिबन्धहरूको घोषणा गरिने प्रतिबद्धता जनाएका छन्। यसमा इरानसँग व्यापार जारी राख्ने देशहरू माथि लगाइने प्रतिबन्धहरू पनि समावेश हुनेछन्। भर्खरै गत हप्ता संयुक्त अरब इमिरेट्स (युएई) ले इरानसँगको सम्पूर्ण व्यापार रोक्ने घोषणा गरेको थियो। उक्त घोषणा हुनु भन्दा एक दिन अघि ट्रम्पले युएईका नेता शेख मोहम्मद बिन जायद अल नाह्यानसँग कुराकानी गरेका थिए। तथापी, ओमानका विदेशमन्त्री महत्त्वपूर्ण जलमार्गसम्बन्धी वार्ताका लागि आज इरानको भ्रमणमा निस्कदैँ छन् । इरानको राज्य नियन्त्रित ‘पर्सियन गल्फ स्ट्रेट अथोरिटी’ले चेतावनी दिएको छ कि उक्त जलमार्गमा आवागमन सम्बन्धी नियम उल्लङ्घन गर्ने जहाजहरूले नियन्त्रणमा लिइने वा जफत गरिने लगायतका कारबाहीको सामना गरिने सम्भावना कायमै रहेको छ ।
बलात्कारको गलत मेडिकल रिपोर्टमा चिकित्सलाई सजाय, सरोकारवालालाई ५ बुँदे निर्देशन
सुभाष कायस्थ जनकपुरधाम, ९ भदौ । बलात्कार सम्बन्धी अपराधको अनुसन्धानका क्रममा गलत मेडिकल प्रतिवेदन दिएको प्रकरणमा उच्च अदालत जनकपुरधामले सरोकारवाला निर्देशनात्मक फैसला गरेको छ । आठ बर्ष पुरानो एक बलात्कार सम्बन्धी घटनामा जनकपुरधामस्थित चिकित्सकद्वय डा. विजयकुमार सिंह र डा. रम्भा गोइतले गलत मेडिकल रिपोर्ट दिएको मुद्दामा उच्च अदालत जनकपुरधामले स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालय, नेपाल मेडिकल काउन्सील र चिकित्सा शिक्षा आयोगलाई विभिन्न निर्देशनात्मक आदेश दिएको हो । बलत्कार जस्ता जघन्य अपराधमा गलत मेडिकल रिपोर्टले चिकित्सा कानूनी क्षेत्रको उपेक्षा भएको ठहर गर्दै गएको असार १८ गते उच्च अदालतका न्यायाधिशद्वय हरिप्रसाद फुयाल र मेघराज पोखरेलको संयुक्त इजलासले मुद्दाको टुँगो लगाउँदै चिकित्सा कानूनी क्षेत्रको विकासका लागि विभिन्न ५ बुँदे निर्देशन दिएको हो । फौजदारी न्याय प्रणालीसँग सम्बन्धित चिकित्सा–कानूनी परीक्षण तथा प्रतिवेदनको विश्वसनीयता, गुणस्तर र एकरूपता सुनिश्चित गर्न चिकित्सा कानूनी क्षेत्रलाई मूलतः स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयअन्तर्गत संस्थागत रूपमा विकास, सुदृढीकरण र व्यवस्थापन गर्न निर्देशन दिएको छ । चिकित्सा शिक्षाको पाठ्यक्रममा चिकित्सा–कानूनी तथा विधि विज्ञान (फोरेनसिक मेडिसिन) सम्बन्धी विषयवस्तुलाई विकसित राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय कानून अभ्यास र आवश्यकता अनुसार समावेश तथा परिमार्जन तथा कार्यान्वयन गर्न भनेको छ । यसका साथै अदालतले चिकित्सा–कानूनी तथा विधि विज्ञानसम्बन्धी आवश्यक विशेषज्ञ जनशक्ति उत्पादन, विकास र व्यवस्थापन गर्न पनि निर्देशन दिएको छ । त्यसका लागि विशेष तालिम तथा क्षमता अभिवृद्धिका कार्यक्रम सञ्चालन र त्यसका आवश्यक संरचना, कानूनी व्यवस्था, बजेट, मानव स्रोत, कार्यान्वयन तथा अनुगमनको प्रबन्ध गर्न भनेको छ । निर्देशनको चौथो बुँदामा यौनजन्य अपराधबाट पिडीत हेयमेन (योनिच्छद) तथा अन्य शारिरीक परिक्षण गदौ प्रचलित कानून चिकित्सकीय आचारसंहिता तथा सूचित सहमतिको सिद्धान्त अनुरुप परिक्षणको उद्देश्यसँग प्रत्यक्ष सम्बन्धित वैज्ञानिक रुपमा आवश्यक र औचित्य पुष्टि भएका परिक्षणहरुको अवलम्बन पिडीतको गरिमामा प्रतिकूल असर नपर्ने गरी परीक्षण वा प्रक्रिया अवलम्बन गर्न निर्देशन दिएको छ । त्यस्तै चिकित्सा कानूनी परीक्षण, प्रमाण संकलन, अभिलेखीकरण, प्रतिवेदन तयारी, संरक्षण तथा अदालतमा विशेषज्ञसाक्षी प्रस्तुत गर्ने प्रक्रिया सम्बन्धी आवश्यक मानक सञ्चालन कार्यविधि र निर्देशिका तथा प्रोटोकोल्स तयार गरी प्रभावकारी रुपमा कार्यान्वयन तथा समयानुकुल परिवर्तन गर्ने सहितका निर्देशन दिएका छन् । चिकित्सकलाई ३ महिना कैद र २० हजार जरिवाना वि.सं. २०७५ भदौ ८ गते धनुषाको जनकनन्दनी गाउँपालिका २ पुरानो भन्सारको घरमा स्थानीय एक १२ वर्षिय बालिकाको बलात्कार भएको घटनामा डा. विजय कुमार सिंह र डा. रम्भा गोइतले बलात्कार भएको सम्बन्धी कुनै लक्षण नदेखिएको भनी बलात्कार नभएको भन्ने प्रतिवेदन तयार पारेका थिए । पिडीत पक्षको असन्तुष्टिपछि घटनाको अनुसन्धानमा खटिएका प्रहरी निज बालिकाको सिरहा जिल्ला अस्पतालमा पुनः परीक्षण गराउँदा बलात्कार भएको भन्ने पुष्टि गरेका थिए । बलात्कार भएको÷नभएको भन्ने दुई विवादास्पद प्रतिवेदन आएपछि जिल्ला अदालतले तिनीहरुलाई पुर्पक्षका लागि जलेश्वर कारागारमा पठाएका थिए । तर केही दिनमै उनीहरु धरौटी बुझाएर जमानतमा रिहा भएको थियो । चौतर्फी आलोचना हुन थालेपछि अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगले ती चिकित्सकद्वयविरुद्ध गलत स्वास्थ्य परिक्षण प्रतिवेदन दिई भ्रष्टाचार गरेको भनी विशेष अदालतमा मुद्दा दायर गरेका थिए । नेपाल मेडिकल काउन्सीलका डा. कालु सिंहको नेतृत्वमा गठित छानबीन समितिले पनि बलात्कार भएको भन्ने प्रतिवेदन प्रस्तुत गरेका थिए । सो प्रतिवेदनमा सिंह नेतृत्वको समितिले चिकित्सा कानूनी क्षेत्रमा विभिन्न कमीकमजोरी रहेको औँल्याएको थियो । विशेष अदालतले चिकित्सकद्वयलाई ६ महिना कैद सजाय र २५ हजार जरिवाना तोकेको थियो । सो आदेशमा चित नबुझेपछि विशेष अदालतको आदेश खारिज गरी पाउँ भने आरोपितहरु उच्च अदालतमा पुनरावेदन गरेका थिए । घटनाको ८ वर्षपछि उच्च अदालतको गएको असार १८ गते आएको फैसलामा केही उल्टफेर गरी तीन÷तीन महिना कैद र जनही २० हजार रुपैयाँ जरिवाना गरिएको छ । फैसलाअनुसार उनीहरूलाई लागेको कैद सजायमध्ये यसअघि थुनामा बसेको दुईदिन अवधि कट्टा गरी बाँकी कैद असुल गर्न सम्बन्धित जिल्ला अदालतमा लगत पठाउनसमेत आदेश दिइएको छ । फैसलामा प्रतिवादी चिकित्सकहरू पुर्पक्षको क्रममा विशेष अदालतको आदेशानुसार माग गरिएको धरौटी रकम २० हजार रुपैया आम्दानी बाँधेकोमा सोही धरौटी रकमबाट जरिवाना वापतको रकम असुल गर्न सम्बन्धित जिल्ला अदालतमा लगत पठाउन आदेश दिइएको छ । त्यसैगरी, पुनरावेदनका क्रममा मुलुकी फौजदारी कार्यविधि संहिता, २०७४ को दफा १३७ बमोजिम सुविधा प्राप्त गरी कैद तथा नपुगेको जरिवानाबापत राखिएको जनही ५९ हजार रुपैयाँ नगद धरौटी कैद सजाय पुरा भइसके पश्चात कानुनी म्यादभित्र फिर्ता माग भए प्रमाणसहित फिर्ता दिन आदेश गरिएको छ । यस फैसलाले एउटा चिकित्सकीय प्रतिवेदनमा भएको त्रुटिका विषयमा मात्र निर्णय नगरी नेपालको चिकित्सा–कानूनी प्रणालीलाई स्वास्थ्य प्रणालीकै महत्वपूर्ण अंगका रूपमा संस्थागत र व्यवस्थित गर्नुपर्ने आवश्यकता समेत औंल्याएको देखिएको छ ।
एक डलर बराबर इरानको २० लाख रियाल, इरानी मुद्रा इतिहासकै कमजोर
काठमाडौं, ९ भदौं । अगस्ट २४ मा इरानको मुद्राको मूल्य अहिलेसम्मकै न्यून विन्दुमा झरेको छ । अन्तराष्ट्रिय समाचार संस्थाहरूका अनुसार अनौपचारिक मुद्रा बजारमा कारोबार सुरु हुना साथ रियालको मूल्य प्रति अमेरिकी डलर २० लाख २० हजार मिलियनमा झरेको हो । तथापी, इरानले भने १३ लाख ७४ हजारको दावी गरेको छ। इरानको केन्द्रीय बैंकले तोकेको आधिकारिक विनिमय दर प्रति डलर करिब १५ लाख रियाल भए पनि अधिकांश इरानीहरूले भने अनौपचारिक दरमै कारोबार गर्ने गरेको उक्त प्रतिवेदनमा उल्लेख छ। इरानलाई घुँडा टेकाउने उद्देश्यले अमेरिकाले नयाँ प्रतिबन्धहरूको घोषणा गर्ने तयारी गरिरहेकै बेला यो घटनाक्रम अघि बढेको हो। अमेरिकाले ती प्रतिबन्धहरू घोषणा गरिने दिन अर्थात् अगस्ट २४ लाई ‘इकोनोमिक डी डे’को संज्ञा दिएको छ। अमेरिकाका अनुसार यी कदमहरूले इरानको अर्थतन्त्रमा थप दबाब सिर्जना गर्नेछन् जबकी विद्यमान प्रतिबन्धहरू र अमेरिकी नौसैनिक नाकाबन्दीका कारण उक्त अर्थतन्त्र पहिले नै निकै कमजोर अवस्थामा रहदैँ आएको छ। फेब्रुअरी २८ मा अमेरिका र इजरायलले इरान माथि आक्रमण गर्नु अघि नै रियाल दबाबमा थियो। त्यसबेला मुद्रास्फीति दोहोरो अंकमा थियो र आर्थिक वृद्धिदर नकारात्मक थियो। यद्यपि, करिब ६ महिना लामो युद्धका कारण अवस्था अझ बिग्रिएको छ र मुद्राको मूल्य नयाँ न्यून विन्दुमा पुगेको छ। अर्कोतर्फ, अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प इरानबाट कुनै पनि किसिमको सहुलियत वा छुट हासिल गर्न असफल भएका छन्। इरानले महत्त्वपूर्ण समुद्री मार्ग मानिने ‘स्ट्रेट अफ हर्मुज’ भएर हुने जल परिवहन माथि कडा नियन्त्रण कायम राखेको छ। तनाव वा द्वन्द्व सुरु हुनु अघि विश्वको कुल तेल व्यापारको पाँचौं भाग यसै क्षेत्र भएर हुने गर्थ्यो । तर, द्वन्द्वको अवधिमा इरानका आक्रमण र धम्कीहरूले यो आपूर्ति प्रवाहलाई नराम्ररी अवरुद्ध पारेका छन्। इरानको दृढ अडानलाई कमजोर पार्ने प्रयास स्वरूप अमेरिकी अर्थमन्त्री स्कट बेसेन्टले सोमबार हाल लागू भइरहेका भन्दा पनि कडा प्रतिबन्धहरूको घोषणा गरिने प्रतिबद्धता जनाएका छन्। यसमा इरानसँग व्यापार जारी राख्ने देशहरू माथि लगाइने प्रतिबन्धहरू पनि समावेश हुनेछन्। भर्खरै गत हप्ता संयुक्त अरब इमिरेट्स (युएई) ले इरानसँगको सम्पूर्ण व्यापार रोक्ने घोषणा गरेको थियो। उक्त घोषणा हुनु भन्दा एक दिन अघि ट्रम्पले युएईका नेता शेख मोहम्मद बिन जायद अल नाह्यानसँग कुराकानी गरेका थिए। तथापी, ओमानका विदेशमन्त्री महत्त्वपूर्ण जलमार्गसम्बन्धी वार्ताका लागि आज इरानको भ्रमणमा निस्कदैँ छन् । इरानको राज्य नियन्त्रित ‘पर्सियन गल्फ स्ट्रेट अथोरिटी’ले चेतावनी दिएको छ कि उक्त जलमार्गमा आवागमन सम्बन्धी नियम उल्लङ्घन गर्ने जहाजहरूले नियन्त्रणमा लिइने वा जफत गरिने लगायतका कारबाहीको सामना गरिने सम्भावना कायमै रहेको छ ।
सुनको मुल्य बढदाँ चाँदीको भने घटयो
अमिताभ बच्चनले दिए २१.८८ करोड भारू तीन तला भाडामा
सुनचाँदी दुबैको बढयो मुल्य
पहिरोले १४ मेगावटको घारखोला पावर हाउसमा क्षति, एक सुरक्षा गार्ड बेपत्ता
नियमित दही खानेकाे राेकिनेछ कपाल झर्न
बर्दिवास मेडिकल कलेजको सम्बन्धमा गृह क्षेत्रका संसद मौन, कर्णालीका संसदको जोडदार आवाज
माल्दिभ्स लगायो भ्यापिङ र इ चुरोटमा प्रतिबन्ध, अब आयात गरेमा ५० हजार जरिवाना
जब ७ वर्षीय छोरालाई एक्लै छाडेर बाबु माउन्ट फुजीकाे पदयात्रामा निस्के
जब एक चीनियाँ ब्यक्ति गाउँ फर्किए, बनाए झुर ठाउँलाई पर्यटकीय हब
गुइयाङ (चीन), ६ भदौं । मध्य चीनको हेनान प्रान्तको राजधानी झेङझाउस्थित फक्सकनको एसेम्बली लाइनमा ८ वर्ष बिताए पछि हे झिचेङ सन् २०२४ मा दक्षिण(पश्चिम चीनको गुइझोउ प्रान्तस्थित आफ्नो पहाडी गाउँ फर्किए र त्यहाँ एउटा ‘फार्महाउस रेस्टुरेन्ट’ खोले। झेङझाउ उनको गाउँबाट करिब १,५०० किलोमिटर टाढा पर्छ। ‘घरबाट टाढा काम गर्दा मैले परिवारलाई भेट्ने मौका नै पाउँदिनथेँ,’ उनले भने, ‘अहिले म हरेक बिहान मेरी जेठी छोरीलाई विद्यालय पुर्याउँछु र मेरा दिनहरू रेस्टुरेन्टको काममा बिताउँछु, पाहुनाहरूको सेवा गर्ने क्रममै म मेरी कान्छी छोरीको पनि हेरचाह गर्छु।’ आफ्नो जन्मथलो जिएशाङ गाउँमा उनको यो फिर्ती कुनै नौलो घटना होइन। ‘रेड आर्मी’ अर्थात लाल सेना को ‘लङ मार्च, सन् १९३४–१९३६ को ऐतिहासिक यात्रा जसले कुओमिन्ताङको घेराबन्दी तोडेको थियो, सँग जोडिएका क्रान्तिकारी स्थलहरू जस्ता ऐतिहासिक सम्पदाहरूको सदुपयोग गर्दै र ग्रामीण विकासलाई अघि बढाउँदै यस समुदायले अहिले धेरै युवाहरूलाई गाउँ फर्काउन सफल भइरहेको छ। सन् १९३५ को अप्रिलमा, ‘लङ मार्च’ का क्रममा विश्राम लिन र पुनर्गठित हुन रेड आर्मी जिएशाङमा रोकिएको थियो, जसले गर्दा स्थानीय बासिन्दाहरूसँग उनीहरूको घनिष्ठ सम्बन्ध स्थापित भएको थियो। आज पनि गाउँले ती सैनिकहरूले लेखेका नाराहरू, उनीहरू बसेका बासस्थानहरू र उनीहरूलाई सहयोग गर्ने सर्वसाधारणका चिहानहरूलाई सुरक्षित राखेको छ। तर, दुर्गम पहाडी अवस्थिति र छरिएर रहेका खेतबारीका कारण विकासका लागि यो गाउँले लामो समयसम्म संघर्ष गर्नुपरेको थियो। ‘सामूहिक आम्दानी अत्यन्तै न्यून थियो र हाम्रो कुनै विशिष्ट उद्योग पनि थिएन,’ गाउँका चिनियाँ कम्युनिष्ट पार्टीका सचिव याङ लुनले सम्झिए। सन् २०२३ एउटा ठूलो मोड साबित भयो, जिएशाङलाई सुन्दर र क्रान्तिकारी ग्रामीण समुदायको विकास गर्ने राष्ट्रिय कार्यक्रमअन्तर्गत नमुना गाउँका रूपमा छनोट गरियो, जसले गर्दा नीतिगत सहयोग र आर्थिक अनुदान दुवै प्राप्त भयो। यस कार्यक्रमको एउटा मुख्य पहल ‘लङ मार्च’ को मार्गलाई पछ्याउँदै २.५ किलोमिटर लामो पदमार्ग निर्माण गर्नु थियो। गाउँभित्र यो पदमार्ग १०० भन्दा बढी घरपरिवारका जग्गाहरू हुँदै अघि बढ्छ। ‘चीनको ग्रामीण भेगमा, गाउँलेहरू आफ्नो जग्गा सजिलै छोड्न तयार हुँदैनन्, एक इन्च पनि ।’ जिएशाङमा खटिएका पहिलो पार्टी सचिव यान जियायुनले भने, ‘तर हामीले उनीहरूलाई भन्यौं, यदि कोही पनि यस कार्यक्रममा आएन भने तपाईंले उब्जाएको बाली केवल तपाईंकै हुनेछ र यसबाट कहिल्यै पनि थप आम्दानी हुनेछैन।’ पहिलो पार्टी सचिवु भन्नाले माथिल्लो तहको सरकारद्वारा गाउँमा बसेर स्थानीय विकासमा सहयोग पुर्याउन खटाइने अधिकारीहरूलाई बुझिन्छ। सन् २०२५ सम्ममा देशभर यस्ता ३० लाखभन्दा बढी अधिकारीहरू खटाइइसकेका थिए । उनीहरूले विभिन्न परियोजनाहरू सञ्चालन र स्रोत साधनको समन्वय गरी ग्रामीण पूर्वाधार सुधार गर्न, सामूहिक अर्थतन्त्रलाई बढावा दिन र सार्वजनिक सेवाहरूको स्तर उकास्न मद्दत गरिरहेका छन् । परियोजनालाई अघि बढाउन जिएशाङ गाउँका अधिकारीहरूले एउटा कार्यदल गठन गरे, आफ्नै जग्गा उपलब्ध गराएर उदाहरण प्रस्तुत गरे र गाउँलेहरूलाई यसबाट हुने दीर्घकालीन फाइदा तथा विकासका सम्भावनाहरूबारे बुझाउन घर घरमा पुगे। अन्ततः,११० घरपरिवार आफ्नो जग्गा निःशुल्क उपलब्ध गराउन सहमत भए र पदमार्गको निर्माण कार्य सम्पन्न भयो। ‘रेड आर्मी’ का पुनर्स्थापित ऐतिहासिक अवशेषहरू र ‘लङ मार्च पदमार्गको सदुपयोग गर्दै, जिएशाङले एउटा निजी कम्पनीसँग मिलेर गाउँको सामूहिक ’स्वामित्वमा रहने गरी पर्यटन सञ्चालक संस्था स्थापना गर्यो। त्यसयता, यसले नजिकैका प्राकृतिक आकर्षणहरू, जस्तै फूलका बगैँचाहरू, क्याम्पिङ स्थलहरू र घाँसे मैदानसहितको पार्कलाई समेटेर विभिन्न ‘थिम’मा आधारित पर्यटन प्याकेजहरू तयार पारेको छ। ‘क्रान्तिकारी विरासत र प्राकृतिक दृश्यलाई संयोजन गरेर हामीले यस्तो समन्वयात्मक प्रभाव हासिल गरेका छौं, जहाँ समग्र नतिजा व्यक्तिगत पक्षहरूको योगफलभन्दा धेरै शक्तिशाली छ,’ पर्यटन कम्पनीका कर्मचारी छियाओ यिङशानले भने। पर्यटन कार्यक्रम सुरु भएयता जिएशाङले ग्रामीण क्षेत्रमा ‘रेड ट्रेल’पदयात्राका चारवटा कार्यक्रमहरू आयोजना गरिसकेको छ, जसमा सबैभन्दा ठूलो कार्यक्रममा ७०० जनासम्म सहभागी भएका थिए। पर्यटकहरूको आगमन बढे सँगै धेरै गाउँलेहरूले पदमार्गको छेउमा स्थानीय उत्पादनहरू बिक्री गर्न साना पसल वा स्टलहरू राख्न थालेका छन । ‘खाजाको एउटा स्टलले मात्र आधा दिनमा ७०० देखि ८०० युआनसम्म कमाइ गर्यो,’ यानले भने, ‘जब हामी बिक्रीको अवस्था बुझ्न निस्कियौं, भेटिएका हरेक गाउँलेको अनुहारमा खुसीको चमक थियो। त्यो दृश्य साँच्चै नै हृदयस्पर्शी थियो।’ क्रान्तिकारी इतिहाससँग सम्बन्धित पर्यटनको विस्तारले स्थानीयहरूका लागि रोजगारीका ठोस अवसरहरू सिर्जना गरिरहेको छ। यानका अनुसार, यसै वर्ष सुरु गरिएको गाउँको एक दिने भ्रमण कार्यक्रमले गाइड, दोभाषे र चालकहरूको निरन्तर माग बढाएको छ। गाउँमा ‘हे’को पारिवारिक व्यवसायसहित पाँचवटा फार्म स्टेमा आधारित आवास व्यवसायहरू सञ्चालनमा आएका छन्, जसले दर्जनौं स्थानीय बासिन्दालाई रोजगारी दिएका छन्। यसैबीच, पर्यटन क्षेत्रमा आएको यो उछालले ६०० वर्षभन्दा लामो खेतीको इतिहास बोकेको स्थानीय रातो चामलको प्रजातिलाई पनि नयाँ जीवन दिएको छ। जिएशाङ अवस्थित गाओपो टाउनसिपमा औसत १,५०० मिटरको उचाइमा उब्जाइने यो धानको बाली पाक्न लामो समय लाग्छ र यसको उत्पादन पनि तुलनात्मक रूपमा कम हुन्छ। पहिले यसको बिक्री राम्रो नहुने भएकाले गाउँलेहरूमा यसको खेती गर्ने खासै उत्साह थिएन। योजना सुरु भए पछि जिएशाङले गाउँको सामूहिक स्वामित्वमा ‘जिएशाङ होङक्सिन’ रातो चामलको ब्रान्ड स्थापना गर्न एउटा कम्पनी दर्ता गर्यो र खरिद, मूल्य निर्धारण तथा बजारीकरणको एकीकृत प्रणाली लागू गर्यो। गाउँले प्राविधिक सहयोगका लागि कृषि विज्ञहरूलाई पनि भित्र्यायो, जसले किसानहरूको उत्साहमा उल्लेख्य वृद्धि गर्यो। सन् २०२४ मा गाउँमा रातो चामल खेती गरिने क्षेत्रफल ३६ हेक्टर थियो भने सन् २०२५ मा यो ६० भन्दा बढी भयो। गाउँले झाङ क्वानले बताए अनुसार उनी पहिले बजारमा बेच्नका लागि दर्जनौं किलोग्राम रातो चामल आफ्नो पिठ्युँमा बोकेर लैजान्थे। अहिले, गाउँको सामूहिक संस्थाले न्यूनतम मूल्यमा खरिदको ग्यारेन्टी गरेकाले उनले २० भन्दा बढी जग्गामा रातो चामल खेती गर्छन् र यसै बालीबाट वर्षमा करिब ८०,००० युआन कमाउँछन् । साथै, उनी मुख्य खेतीको सिजन नभएको समयमा अर्थात अफ सिजनमाआय बढाउन सानातिना सहायक व्यवसायहरू पनि सञ्चालन गर्छन्। कच्चा धानको स्थिर बिक्रीका अतिरिक्त जिएशाङले रातो चामलको रक्सी उत्पादन गर्न व्यावसायिक साझेदार भित्र्याएर आफ्नो औद्योगिक शृङ्खलालाई अझ विस्तार गरेको छ, जसले स्थानीय कृषि उपजको थप मूल्य बढाएको छ। गाउँले प्रयोगविहीन भएका फार्म हाउसहरूलाई ‘रेड भिलेज सुपरमार्केट’ मा परिणत गरी त्यहाँ रातो चामल र कालो सुँगुरको मासुबाट बनेका परिकारलगायत स्थानीय विशेष उत्पादनहरू प्रदर्शन तथा बिक्री गर्ने व्यवस्था पनि मिलाएको छ। सुपरमार्केट सञ्चालन गर्ने ली लिङहुई पनि उनीजस्तै गाउँ फर्केकी अर्की युवती हुन्। घरबाट टाढा वर्षौंसम्म काम गरेपछि उनले व्यवसायसम्बन्धी राम्रो अनुभव बटुलिसकेकी थिइन्। गाउँको तत्कालीन पार्टी सचिवको आग्रहमा उनले गाउँको सामूहिक कम्पनीमा लगानी गरिन्। ‘म गाउँको विकासमा आफ्नो तर्फबाट योगदान पुर्याउन चाहन्थें,’ लीले भनिन्, ‘मैले यसलाई एउटा अर्थपूर्ण काम ठानेँ, त्यसैले म फर्किएँ।’ ग्रामीण पुनरुत्थानका प्रयासहरू सुरु हुनुअघि सन् २०२३ मा गाउँको सामूहिक आम्दानी मुस्किलले २ लाख युआन थियो। सन् २०२४ मा यो ४ लाख ३० हजार युआनभन्दा बढी पुग्यो र गत वर्ष ५ लाख ७० हजार युआनको उचाइ लियो। ‘हाम्रो सिद्धान्त भनेको सीमा ननाघी सहयोग गर्नु र नियन्त्रण नलिईकन मद्दत गर्नु हो,’ यानले भने। उनले बताए अनुसार त्यहाँ खटिएको कार्यदलको उद्देश्य गाउँलाई आफ्नै उद्योगहरू स्थापना गर्न सघाउनु र दीर्घकालसम्म आफैं धानिन सक्ने विकासको नमुना छोडेर जानु हो। सामूहिक आम्दानीमा वृद्धि भएसँगै गाउँका सार्वजनिक स्थलहरूमा पनि एउटा सुखद परिवर्तन आएको छ। हालैका वर्षहरूमा जिएशाङले सांस्कृतिक चोक, बास्केटबल कोर्ट र वाकिङ पाथलगायतका नयाँ संरचनाहरू निर्माण गरेको छ। रात पर्दा उक्त चोक झिलिमिली बत्तीले उज्यालो हुन्छ। त्यहाँ भेला भएका स्थानीय बालबालिकाहरू क्रान्तिकारी गीतहरू गाउँछन् र उनीहरूको कलिलो तथा स्पष्ट स्वर पहाडहरूमा गुन्जिरहन्छ। ‘जब जब म यो दृश्य देख्छु, म गहिरो भावुक हुन्छु,’ यानले भने, ‘के हाम्रा क्रान्तिकारी अग्रजहरूले छोड्न चाहेको विरासत यही होइन र ?’
ट्री अफ द इयर नेपाल २०२६ः कोशीका प्रणय धाख्वा राष्ट्रिय विजेता
काठमाडौं, ३० साउन । वातावरण संरक्षण र वृक्षको महत्वबारे जनचेतना अभिवृद्धि गर्ने उद्देश्यले आयोजना गरिएको ‘ट्री अफ द इयर नेपाल २०२६’ को राष्ट्रिय उपाधि कोशी प्रदेशका प्रणय धाख्वाले जितेका छन्। तारागाउँ नेक्स्टमा आयोजित समारोहमा सातै प्रदेशका प्रादेशिक विजेताले आफ्ना वृक्षसँग जोडिएका प्रेरणादायी कथा प्रस्तुत गरेका थिए। ती प्रस्तुतीका आधारमा धाख्वा प्रथम, मधेश प्रदेशका महमद जावेद आलम प्रथम रनरअप तथा लुम्बिनी प्रदेशका अनिश खनाल द्वितीय रनरअप घोषित भए। विजेता धाख्वाले ५० हजार रुपैयाँ नगद पुरस्कार, गिफ्ट ह्याम्पर र प्रमाणपत्र प्राप्त गरे। प्रथम रनरअप आलमले २५ हजार रुपैयाँ नगद, गिफ्ट ह्याम्पर र प्रमाणपत्र तथा द्वितीय रनरअप खनालले १५ हजार रुपैयाँ नगद, गिफ्ट ह्याम्पर र प्रमाणपत्र प्राप्त गरे। कार्यक्रममा कोशी प्रदेशका प्रणय धाख्वा, मधेशका महमद जावेद आलम, बागमतीकी ओजस्वी थापा, गण्डकीकी निशा मिश्र, लुम्बिनीका अनिश खनाल, कर्णालीका जीवन गिरी र सुदूरपश्चिमकी मोनिका भट्टले आ–आफ्ना प्रदेशबाट छनोट भएका वृक्षका कथा प्रस्तुत गरेका थिए। प्रतियोगिताको निर्णायक मण्डलमा प्रेच्या बज्राचार्य, बालकृष्ण साह, प्रा। रमेश सापकोटा र निकिता श्रेष्ठ रहेका थिए। विभिन्न क्षेत्रको विज्ञता भएका निर्णायकले सहभागीका कथा, प्रस्तुति तथा वृक्षसँग जोडिएको संरक्षणको महत्वका आधारमा मूल्यांकन गरेका थिए। पुराना रूख जोगाउन युवा पुस्तालाई आह्वान कार्यक्रमको उद्घाटन मन्तव्यमा क्रीएसन का संस्थापक आनन्द मिश्रले संस्थाको वातावरण संरक्षणसँग जोडिएको यात्राबारे जानकारी दिँदै ‘एसियन ट्री अफ द इयर’बाट प्रेरित भएर क्रीएसन ले सन् २०१७ मा ‘ट्री अफ द इयर नेपाल’ अभियान सुरु गरेको बताए। उनले नयाँ बिरुवा रोप्नु आवश्यक भए पनि त्यसलाई ठूलो रूख बन्न वर्षौं लाग्ने भएकाले पहिल्यै हुर्किसकेका पुराना रूख र विद्यमान वन संरक्षण गर्नु अझ महत्वपूर्ण रहेको बताए। सहरी विकासका नाममा ठूला रूख काटिँदै गएको अवस्थाप्रति चिन्ता व्यक्त गर्दै मिश्रले प्राकृतिक सम्पदाको संरक्षणमा युवा पुस्ताले नेतृत्व लिनुपर्नेमा जोड दिए। क्रीएसन की महासचिव रोश्ना सुवेदीले जैविक विविधता र वातावरण संरक्षणका लागि रूखको विविधता जोगाउनु आवश्यक रहेको बताइन्। उनले प्रकृति संरक्षण कुनै एउटा धर्म, समुदाय वा विश्वास प्रणालीसँग मात्र सम्बन्धित विषय नभई सबैको साझा जिम्मेवारी भएको उल्लेख गरिन्। सुवेदीले अभियान सुरु भएको पहिलो वर्ष जम्मा १० जना सहभागी भएको स्मरण गर्दै अहिले सातै प्रदेशबाट उत्साहजनक सहभागिता हुनु क्रीएसन परिवारका लागि भावनात्मक र महत्वपूर्ण उपलब्धि भएको बताइन्। रूखका जराबाट जीवनको संघर्ष सिक्नुपर्ने सन्देश युनोप्स का कार्य्क्रम ब्यबस्थापन सल्लाहकार डा। चुडामणि जोशीले रूखका जरा र मानिसको जीवनबीचको सम्बन्ध प्रस्तुत गर्दै रूखको फल र फूल सबैले देखे पनि त्यसलाई उभ्याइराख्ने जराले गर्ने संघर्ष प्रायः ओझेलमा पर्ने बताए। उनले मानिसको जीवनमा पनि सफलता र प्रसिद्धि देखिए पनि त्यसपछाडिको संघर्ष कमै देखिने उल्लेख गर्दै युवालाई आफ्नो ‘जरा’ बलियो बनाउन, संघर्षलाई स्वीकार गर्न र भावी पुस्तालाई हरियाली ग्रह हस्तान्तरण गर्ने पुस्ता बन्न आह्वान गरे। कार्यक्रममा डब्लुडब्लुएफ नेपालका कन्ट्री रिप्रिजेन्टेटिभ डा। घनश्याम गुरुङको नेतृत्वमा संरक्षणकर्मी चुङ्बा शेर्पाको योगदानको स्मरणसमेत गरिएको थियो। डा। गुरुङले शेर्पाको जीवन र संरक्षण यात्राबाट प्रेरणा लिन युवालाई आग्रह गर्दै आफ्नो लक्ष्यप्रति दृढ रहन र त्यसका लागि निरन्तर मेहनत गर्नुपर्ने बताए। उनले तीव्र गतिमा परिवर्तन भइरहेको समाजमा ‘संस्कृति अफ एप्रिसिएसन’ अर्थात् कृतज्ञता र सम्मानको संस्कृतिलाई जीवित राख्नु आवश्यक रहेको बताए। रूखकै दृष्टिकोणबाट कथा सुनाउने प्रस्ताव कार्यक्रमका प्रमुख अतिथि सहरी विकास मन्त्रालयका सहसचिव नवराज प्याकुरेलले आगामी संस्करणमा रूखकै दृष्टिकोणबाट कथा प्रस्तुत गर्ने अवधारणामा समेत काम गर्नुपर्ने धारणा राखे। क्रीएसन ले सुरु गरेको यस्तो रचनात्मक अभियानले वृक्ष तथा वातावरण संरक्षणमा सकारात्मक योगदान पुर्याएको भन्दै प्याकुरेलले आगामी दिनमा यस्ता कार्यक्रमलाई निरन्तरता दिनुपर्ने बताए। कार्यक्रमको समापनमा क्रीएसन नेपाल की अध्यक्ष अरुणा कार्कीले प्रतियोगिताका विजेता, सहभागी, निर्णायक, अतिथि तथा कार्यक्रम सफल बनाउन सहयोग गर्ने सबैप्रति धन्यवाद व्यक्त गरिन्। सन् २०१७ मा सुरु भएको ‘ट्री अफ द इयर नेपाल’ अभियानले नेपालका विभिन्न भूगोलमा रहेका महत्वपूर्ण र प्रेरणादायी रूखका कथा सार्वजनिक गर्दै वृक्ष संरक्षणलाई समुदाय, युवा र वातावरणीय अभियानसँग जोड्ने प्रयास गर्दै आएको छ। कार्यक्रमले नयाँ रूख रोप्ने अभियानसँगै पुराना रूख, वन र प्राकृतिक सम्पदाको संरक्षणलाई पनि समान प्राथमिकता दिनुपर्ने सन्देश दिएको छ।
बिराटनगरलाई हरित शहर बनाउने पारुलको सपना
मोरङ, २६ साउन । जिल्ला सदरमुकाम तथा औद्योगिक सहरका रूपमा स्थापित विराटनगर अहिले कोशी प्रदेशको राजधानीसमेत हो । ऐतिहासिक विरासत बोकेको यो सहर विकासको गतिसँगै अघि बढिरहेको छ । सडक, ढल तथा भौतिक संरचना निर्माणले तीव्रता पाएको छ। तर, तीव्र सहरीकरणसँगै वातावरणीय पक्ष भने ओझेलमा पर्दै गएको देखिन्छ । यही अवस्थाले विराटनगर-५ निवासी ४८ वर्षीय पारुल क्षेत्रीलाई चिन्तित बनायो । विकास आवश्यक भए पनि हरियाली र वातावरण संरक्षणबिना सहर पूर्ण हुन नसक्ने सोचले उनलाई एउटा फरक अभियानमा अघि बढायो- ‘पारुलको हरियाली विराटनगर’ । राजनीतिक रूपमा विभिन्न संघसंस्थामा सक्रिय रहँदादेखि नै क्षेत्री वातावरण संरक्षणमा चासो राख्थे । समय–समयमा बिरुवा रोप्ने तथा सरसफाइ अभियानमा सहभागी हुँदै आएका उनले २०७९ सालको स्थानीय तह निर्वाचनपछि भने नियमित रूपमा आफ्नै पहलमा अभियान सञ्चालन गर्ने निर्णय गरे । त्यसपछि उनले सार्वजनिक स्थानमा हरेक दिन कम्तीमा एउटा बिरुवा रोप्ने अभियान सुरु गरे । सुरुवाती दिनमा उनी एक्लै थिए सार्वजनिक स्थानमा बिरुवा रोप्दै हिँड्दा कतिपयले ‘के गरेको होला?’ भन्दै खिसिटिउरी गर्थे । आफूले रोपेका बिरुवा भाँचिदिने, कतिपय बिरुवा बाख्राले खाइदिने जस्ता समस्या पनि उनले भोगे । तर, नकारात्मक टिप्पणी र अवरोधले उनको उत्साह रोकिएन । ‘आज रोपेको बिरुवा भोलि ठूलो रुख बन्छ’ भन्ने विश्वासका साथ उनी निरन्तर अभियानमा लागिरहे । परिणामस्वरूप चार वर्षको अवधिमा उनले करिब १८ हजार बिरुवा रोपिसकेका छन् । एक्लै सुरु गरेको अभियान विस्तारै सामूहिक बन्दै गएको छ । क्षेत्रीको अभियानको प्रभाव देखिन थालेपछि स्थानीय संघसंस्था, विभिन्न व्यक्ति, व्यवसायिक प्रतिष्ठान तथा विद्यार्थीहरू पनि अभियानमा जोडिन थालेका छन् । बिरुवा रोप्नेमात्र होइन, त्यसको संरक्षणमा समेत सहयोग जुट्न थालेको क्षेत्री बताउँछन् । बिरुवा जोगाउन आवश्यक जालीलगायत सामग्रीसमेत विभिन्न व्यक्ति तथा संस्थाबाट उपलब्ध हुन थालेका छन् । ‘बिरुवा रोप्नु मात्रै ठूलो कुरा होइन, त्यसलाई हुर्काउनु अझ ठूलो जिम्मेवारी हो’ भन्ने मान्यता राख्ने क्षेत्रीले रोपेका बिरुवा अहिले विराटनगरका विभिन्न सार्वजनिक स्थलमा हुर्किरहेका छन् । आफूले रोपेको बिरुवाको छहारीमा मानिसहरू बसेर शीतल तापेको देख्दा उनलाई अभियान सफल हुँदै गएको अनुभूति हुन्छ । “मैले रोपेको बिरुवाको छहारीमा मानिसहरू बसेर शीतल तापेको देख्दा निकै आनन्द लाग्छ,” क्षेत्रीको भनाइ छ, “त्यो दृश्यले मैले सुरु गरेको अभियान सार्थक बन्दै गएको महसुस हुन्छ” । विराटनगरमा बढ्दो सहरीकरण र भौतिक विकासबीच हरियालीको आवश्यकता झन् बढ्दै गएको छ । यस्तो अवस्थामा कुनै संस्था वा सरकारको भर नपरी एक व्यक्तिले निरन्तर चार वर्षसम्म सञ्चालन गरेको यो अभियानले वातावरण संरक्षणका लागि व्यक्तिगत पहलको महत्वसमेत देखाएको छ । पारुल क्षेत्रीको अभियान अहिले एउटा व्यक्तिको प्रयासमा मात्र सीमित छैन । एक्लै रोपेको एउटा बिरुवाबाट सुरु भएको अभियान आज हजारौँ बिरुवा र सयौँ हातसँग जोडिन थालेको छ । सहरलाई सुन्दर बनाउने काम केवल सडक, भवन र संरचना निर्माण गरेर पूरा हुँदैन । त्यसका लागि हरियाली पनि उत्तिकै आवश्यक हुन्छ। यही सन्देश बोकेको ‘पारुलको हरियाली विराटनगर’ अभियानले विराटनगरको वातावरणीय यात्रामा एउटा सकारात्मक उदाहरण प्रस्तुत गरिरहेको छ ।
जुम्ल्याहा दिदीबहिनीसँग जुम्ल्याहा दाजुभाइको विवाह, विवाह गराउने पादरी पनि जुम्ल्याहा नै
हैदारावाद, २० साउन । केरलको कोट्टायम जिल्लास्थित चङ्गनसेरीमा एउटा साँच्चै अनौठो विवाह सम्पन्न भएको छ । चङ्गनसेरी मेट्रोपोलिटन चर्चमा जुम्ल्याहा दिदीबहिनीले जुम्ल्याहा दाजुभाइसँग विवाह गरे। यस विवाहको सबैभन्दा उल्लेखनीय पक्ष के थियो भने विवाह सम्पन्न गराउने पादरीहरू पनि जुम्ल्याहा दाजुभाइ नै थिए। अखिल र निखिल नामका दुई दुलहाले मागी र मारिया नामका जुम्ल्याहा दिदीबहिनीसँग विवाह गरेका हुन । दुवै परिवारको चाहना यस्तो विवाह स्थलको थियो, जहाँ सबैजना सँगै बस्न सकून्। संयोगवश, दुवै परिवारले आफूले चाहेजस्तो उपयुक्त ठाउँ भेट्टाए र यो अनौठो विवाह सम्पन्न भयो। यस विवाहको सबैभन्दा ठूलो आकर्षण विवाह सम्पन्न गराउने पादरीहरू थिए। ती दुई दिदीबहिनीले विशेष रूपमा यस्ता पादरीहरू खोजिएको थियो कि जो आफैँमा जुम्ल्याहा हुन्। सौभाग्यवश, उनीहरूले फादर एन्टो र फादर आजो नामक जुम्ल्याहा पादरीहरू पनि भेट्टाए र उनीहरू दुवैले खुसीसाथ विवाह सम्पन्न गराउने जिम्मेवारी स्वीकार गरेका थिए । पादरीहरूले बताएअनुसार उनीहरूको जीवनमा यस्तो अद्वितीय अवसर पहिलो पटक आएको हो र यो उनीहरूका लागि पनि साँच्चै अविस्मरणीय क्षण हो। उनीहरूले औंल्याए कि जसरी ती दुई जोडीको जन्मसँगै भएको थियो, त्यसरी नै अब उनीहरूको नयाँ जीवनको सुरुवात पनि सँगै हुँदैछ। विवाह पछि दुलहा र दुलहीले खुलासा गरे कि उनीहरूले जुम्ल्याहा दाजुभाइसँग विवाह गरुन् भन्ने कुरा सधैं उनीहरूका अभिभावकको सपना थियो। ईश्वरको कृपाले त्यो सपना साकार भयो। उल्लेखनीय कुरा के छ भने दुवै दुलहा ‘मर्चेन्ट नेभी’ मा कार्यरत छन् भने दुवै दुलहीहरू सूचना प्रविधि क्षेत्रमा कार्यरत रहेका छन्। चर्चमा उपस्थित पाहुनाहरूका लागि जुम्ल्याहा पादरीहरूद्वारा सम्पन्न गराइएको दुई जोडी जुम्ल्याहाहरूको विवाहको साक्षी बन्न पाउनु साँच्चै नै एक असाधारण र अविस्मरणीय अनुभव भएको प्रतिक्रिया दिएका थिए ।यो विवाह अहिले त्यस क्षेत्रभरि चर्चाको विषय बनेको छ।
वडा अध्यक्षको सक्रियतामा १० हजार बिरुवा वितरण, प्रहरी कार्यालयमा वृक्षारोपण
मलखाधमा बदमासी गर्ने सहकारीलाई कारबाही गर्छौं: डिएसपी आचार्य
नेपालमा छैन मल, भारतवाट ल्याँउदा फेरी नेपाली पक्राउ
सगरमाथा आरोही मदन चुडाल सम्मानित
कोशी सरकारमा नेकपावाट ५ मन्त्री जाने
बिराटनगरलाई हरित शहर बनाउने पारुलको सपना
`स्टन्डबाजी´ एसपी खडकाको कार्यशैलीमा प्रश्न
करिब १ हजार ३३ किलोग्राम गाँजासहित मिनि ट्रक चालक पक्राउ
झापामा ब्राउन सुगरसहित दुई जना पक्राउ
कोशीमा पनि एमाले कांग्रेस बिबाद, कांग्रेसले एमाले सरकारलाई साथ नदिने
भारतले सगरमाथाको फेदीमा बनाउँदैछ भब्य गुम्बा, गरियो शिलान्यास
बलात्कारको गलत मेडिकल रिपोर्टमा चिकित्सलाई सजाय, सरोकारवालालाई ५ बुँदे निर्देशन
सरकारी खुकुलो नीतिले स्थानिय तहको बेरूजु बढदो
संघीयतामाथि वर्तमान सरकारबाटै खतरा : नेता निधि
मंगलवारदेखि जनकपुरधामस्थित अतिक्रमित पोखरीहरुको रेखांकन
मधेस प्रदेश मुख्यमन्त्री धार्मिक यात्राका, काबा मोहम्मद समिरलाई
कर्मचारी दरबन्दी घटाउने निर्णय कार्यान्वयमा तीव्रता, निती तथा जना आयोगमा २९ कर्मचारी हटाइयो
युरिया मल तस्करीकाे आरोपमा दुई नेपाली पक्राउ, १९ बोरा मल बरामद
जनकपुरमा अतिक्रमित जग्गा खाली गराईदै
किरण थापालाई बिश्वासको मत दिन राप्रपा बागमती संसदीय दलको ह्वविप
बागमतीको मुख्यमन्त्रीमा किरण थापा नियुक्त
बागमती मुख्यमन्त्रीमा किरण थापाको दावी नपुग्ने राप्रपा प्रवक्ताको भनाई
बागमतीको मुख्यमन्त्रीका लागि किरण थापाको बहुमत सिटसहित दावी पेश
व्यक्तिको कब्जाबाट खोसेर सार्वजनिक जग्गामा पार्क
सरकार र सभामुख प्रति आशिका तामाङ आक्रोशित
राजिनामा अघि बागमती मुख्यमन्त्रीले पेश गरे २८ बुदेँ प्रगति बिवरण
पत्रकार श्रेष्ठ र बरामद समान केही बेरमा अदालतमा ल्याईदैँ
नेकपा नेता पुनले भेट प्रधानमन्त्री शाह, राेल्पा पहिराेबारे गराए ध्यानाकर्षण
मुस्ताङ प्रहरीले फाडयो ४ रोपनीको गाँजा खेत
निर्मल पुर्जाको निधनमा अन्नपुर्ण गाउँपालिकामा शोक बिदा
म्याग्दी मालिकाको बिम गाउँमा पाथीभरा माताको मन्दिर स्थापना
पेस्तोल र लागूऔषध सहित तीन जना पक्राउ
जबरजस्ती करणी गरेको अभियोगमा पक्राउ
चोरी तथा डाँका सम्बन्धी कसुरमा संलग्न दुई जना पक्राउ
बालकल्याण विद्यालयलाई अकबरे मल्टी एग्रोद्वारा रकम हस्तान्तरण
लुम्बिनीका मुख्यमन्त्री आचार्यले पाए विश्वासको मत
लुम्बिनीका मुख्यमन्त्री आचार्यले विश्वासको मत लिदैँ
तीन दिन देखी बेपत्ता कपिलवस्तुको मेयर सिंह मृत फेला
मोटरसाइकलमा जनताको ढोकासम्म पुग्ने सांसद हरिप्रसाद भुसाल
रास्वपा महाधिवेशनः लुम्बिनी प्रदेशबाट सुबास शर्मा र सुशील अधिकारी बलिया दाबेदार
सुन जस्तो देखिने पहेँलो धातु सहित २ जना पक्राउ
नौवस्ता कारगारभित्र अवैध कारोबार, सदैव झडप
जसपा मधेसको अध्यक्षका लागि यादवद्वय मैदानमा उत्रने
कर्णाली मन्त्रीमा साबिक माओवादी र नेकपा एसमा बिबाद हुदाँ सपथ स्थगित
कर्णाली प्रदेशको पाँचौ मुख्यमन्त्रीमा शाही नियुक्त
कर्णालीका मुख्यमन्त्री कडेँलले दिए पदवाट राजिनामा
मुलुकका ७ ठाउँमा बाटो अबरूद्द, खुलाउने प्रयास जारी
चोरी भएको ३० मिनेटमै मोटरसाइकल बरामद, दुई युवक पक्राउ
ज्यान मार्ने उद्योग मुद्दाका फरार प्रतिवादी पक्राउ
जुवातास खेलिरहेको अवस्थामा १२ जना पक्राउ
अन्धविश्वासको पराकाष्ठाः महिनावारीका सेतो वस्तु देखाउन नहुने
सुदुर पश्चिमका मुख्यमन्त्री भट्टले पाए विश्वासको मत
सुदुरपश्चिमका मुख्यमन्त्रीमा भट्ट नियुक्त, आजै ३ बजे सपथ
सुदुरपश्चिम प्रदेशको मुख्यमन्त्रीमा भट्टले तीन बजे सपथ लिने
तालिममा ग्रिनेड पडकिदाँ दुई सैनिक घाइते, लगियो काठमाडौं
सुदुरपश्चिम सरकारमा किचलो, मुख्यमन्त्रीद्दारा एमालेका ४ मन्त्री बर्खास्त
जबर्जस्ती करणीको अभियोगमा एक पक्राउ
पत्रकार खेम भण्डारी कञ्चनपुरवाट पक्राउ
डेढ किलो कोकिनसहित दुई भारतीय पक्राउ
गिनीको ‘ल्यान्डफिल साइट’मा पहिरोमा परी ३० जनाको मृत्यु
प्रिन्स हयारीलगायत ६ जनाले ३४.५ मिलियन जरिवाना तिर्नु पर्ने
लन्डन, ६ भदौं । राजकुमार ह्यारी र अन्य छ जनाले गोपनीयतासम्बन्धी मुद्दामा ३ करोड ४५ लाख पाउन्डसम्मको कानुनी खर्च व्यहोर्नुपर्ने अवस्था आएको छ। गोपनीयता सम्बन्धी मुद्दामा हार व्यहोरे पछि उच्च अदालतका न्यायाधीशले कानुनी खर्चबापत ‘डेली मेल’का प्रकाशकलाई ३४.५ मिलियन पाउन्डसम्म तिर्नुपर्ने असाधारण आदेश दिएका छन् । यसको सामना राजकुमार ह्यारी र अन्य छ जना चर्चित व्यक्तिहरूले गर्नुपर्ने भएको छ। सर एल्टन जोन र लिज हर्ली समेत समावेश भएका ती सात जना वादीहरूले ‘एसोसिएटेड न्युजपेपर्स लिमिटेड’लाई अर्को हप्ताको शुक्रबारसम्ममा सुरुवाती ९५ लाख ४० हजार पाउन्ड बुझाउनु पर्नेछ। न्यायाधीशले यो मुद्दालाई एउटा दुर्लभ घटनाका रूपमा व्याख्या गर्दै फैसला सुनाए कि वादीहरूले सुनुवाइ अघि सहमति भएको खर्चभन्दा निकै बढी रकम तिर्नुपर्ने हुन्छ । उनले वादीहरूले आफ्ना दाबीहरू प्रस्तुत गरेको तरिकालाई अत्यधिक अनुचित भन्दै आलोचनासमेत गरेका छन् । गत जुलाई ७ मा न्यायाधीश निक्लिनले गैरकानुनी रूपमा सूचना संकलन गरिएको भन्ने दाबीहरू खारेज गरेका थिए, जसलाई एएनएलले अस्वीकार गरेको थियो। ड्यूक अफ ससेक्स र अन्य ६ जना वादीहरूसँग पुनरावेदन गर्नअक्टोबर २ सम्मको समय छ। अन्य वादीहरूमा सर एल्टन जोन र उनका पति डेभिड फर्निस, लिबरल डेमोक्र्याट पार्टीका पूर्व उपनेता सर साइमन ह्युज, जातीय न्यायका लागि अभियान चलाउने ब्यारोनेस लरेन्स, तथा अभिनेत्रीहरू साडी फ्रस्ट र लिज हर्ली रहेका छन्। मुद्दा हारेको खण्डमा ‘एसोसिएटेड न्युज पेपर्स’ को खर्च बापत १६.२ मिलियन पाउन्डसम्म बेहोर्न उनीहरूसँग बीमाको व्यवस्था थियो तर शुक्रबारको फैसलाको अर्थ अब उक्त अखबार समूहले आफ्नो बचाउका लागि खर्च भएको बताएको ३४.५ मिलियन पाउन्डसम्म असुल गर्ने प्रयास गर्न सक्छ। यसको अर्थ ड्यूक र अन्य व्यक्तिहरूले करिब १८ मिलियन पाउन्ड बराबरको थप आर्थिक दायित्वको सामना गर्नुपर्ने हुन सक्छ। न्यायाधीश निक्लिनले भने, ‘म ३ करोड ४० लाख पाउन्ड भन्दा बढीको खर्च दाबीलाई प्रथम दृष्टिमै अत्यधिक मान्छु । साथै, एसोसिएटेडद्वारा दाबी गरिएका सबै खर्चहरू उचित रूपमा गरिएका थिए वा थिएनन् तथा तिनको रकम उचित छ वा छैन भन्ने विषयमा यसले गम्भीर चिन्ता खडा गरेको छ।’
जापानले ५,५०० आणविक बम बनाउन पुग्ने प्लुटोनियम भण्डार गरेकाे छः चीन
काठमाडौं, ६ भदौं । चीनले जापानको आणविक क्षमताप्रति चिन्ता व्यक्त गरेको छ। रुसका लागि चिनियाँ राजदूत झाङ हानहुईले जापानसँग करिब ४४.४ टन पृथक गरिएको प्लुटोनियम रहेको दाबी गरेका छन्। उनका अनुसार सैद्धान्तिक रूपमा यो परिमाणबाट करिब ५ हजार ५०० आणविक हतियारहरू निर्माण गर्न सकिन्छ। रुसी सरकारी समाचार संस्था टाससँग कुरा गर्दै झाङले जापानसँग प्रयोग भइसकेको आणविक इन्धनको पुनः प्रशोधन गरी प्लुटोनियम निकाल्ने प्रविधि पनि रहेको बताए। तर, यसको अर्थ जापानसँग ५,५०० आणविक हतियार छन् भन्ने होइन। यो प्लुटोनियमको परिमाणका आधारमा चीनले गरेको अनुमान हो। जापानले आणविक हतियार राख्ने वा उत्पादन गर्ने नीति अपनाएको छैन। प्लुटोनियम एक रेडियोधर्मी तत्व हो। यो आणविक भट्टीहरूमा युरेनियमको प्रयोगका क्रममा उत्पादन हुन्छ। प्रयोग भइसकेको आणविक इन्धनको पुनः प्रशोधन गरेर प्लुटोनियम निकाल्न सकिन्छ। जापानसँग प्रयोग भइसकेको आणविक इन्धन पुनः प्रशोधन गर्ने प्रविधि छ। उसले आणविक ऊर्जाका लागि प्रयोग गरिएको इन्धन पुनः प्रशोधन गरेर प्लुटोनियम निकाल्दै आएको छ। फलस्वरूप, जापानले दशकौँको अवधिमा प्लुटोनियमको ठूलो भण्डार जम्मा गरेको छ। झाङ हानहुईका अनुसार सन् २०२४ को अन्त्यसम्ममा जापानसँग करिब ४४.४ टन पृथक गरिएको प्लुटोनियम थियो। यसका साथै, प्रयोग भइसकेको आणविक इन्धनबाट अझै पृथक नगरिएको करिब १९१ टन प्लुटोनियम रहेको पनि बताइएको छ। यी दुई तथ्याङ्कबीचको भिन्नता बुझ्नु महत्त्वपूर्ण छ, ४४.४ टनले इन्धनबाट पहिले नै पृथक गरिएको प्लुटोनियमलाई जनाउँछ भने १९१ टन भनेको अझै पनि इन्धन भित्रै रहेको परिमाण हो। ५,५०० आणविक हतियारसम्बन्धी चीनको दाबी उसको भण्डारमा रहेको ४४.४ टन पृथकीकृत प्लुटोनियममा आधारित छ । यो तथ्याङ्कलाई जापानसँग भएका प्रयोगका लागि तयार अवस्थाका आणविक हतियारको संख्यासँग तुलना गर्न मिल्दैन। चिनियाँ राजदूतले बताएअनुसार जापान ‘आणविक अप्रसार सन्धि’ को पक्षधर राष्ट्र भए पनि र उससँग आणविक हतियार नभए पनि उससँग प्रयोग भइसकेको आणविक इन्धनको पुनः प्रशोधन गरी प्लुटोनियम निकाल्ने प्रविधि भने उपलब्ध छ। झाङका अनुसार यदि जापानले आणविक हतियार विकास गर्ने निर्णय गरेर त्यसका लागि आवश्यक क्षमता हासिल गर्यो भने यस्तो कदम चाल्ने सम्भावना केवल काल्पनिक मात्र रहनेछैन। उनले यो पनि बताए कि यदि टोकियोले आणविक हतियार विकास गर्ने निर्णय गरेमा यसले उत्तर पूर्वी एसियाको शक्ति सन्तुलनलाई खलबल्याउनुका साथै यस क्षेत्रमा आणविक हतियारको दौडको जोखिम बढाउन सक्छ।
इमरान खानले सेनासँग दुरी कम गराउने, साे सहमति पछि रिहा हुन सक्ने
इस्लामवाद, ५ भदौं । इमरान खानका सहयोगीद्वारा पाकिस्तानी सेनासँग मेलमिलापको सम्भावनाबारे संकेत गरेका छन । कारागारमा रहेका पाकिस्तानका पूर्वप्रधानमन्त्री इमरान खान रिहा भएमा सेना वा सेना प्रमुख आसिम मुनिरसँग द्वन्द्वमा अब उत्रिने छैनन् । यो कुरा उनका एक निकटतम सहयोगीले बताएका हुन्। यस साता कानुनी प्रक्रियामा आएको सकारात्मक मोडपछि मुनिरले ‘मेलमिलापको हात’ बढाउन सक्ने सम्भावनालाई ती सहयोगीले औंल्याएका छन्। पीटीआईका प्रवक्ता जुल्फिकार बुखारीले सेनासँग मेलमिलाप गर्न पार्टी इच्छुक रहेको भनी हालसम्मकै बलियो संकेत दिएका हुन् । यसबाट हालैको पाकिस्तानी राजनीतिक इतिहासकै सबैभन्दा तनावपूर्ण गतिरोधमध्येको एक सहज हुने सम्भावना देखिएको जानकारहरूले बताएका छन् । पाकिस्तानको सर्वोच्च अदालतले खानलाई उपचारका लागि अस्पताल सार्न आदेश दिएलगत्तै आएको यो भनाइले उनको दल ‘पाकिस्तान तहरीक ए इन्साफ’ (पीटीआई) को दृष्टिकोणमा आएको महत्त्वपूर्ण परिवर्तनलाई संकेत गरेको देखिन्छ। पीटीआईका समर्थकहरूले वर्षौंदेखि मुनिरविरुद्ध प्रदर्शन गर्दै आएका छन् । उनीहरू मुनिरलाई नै ती व्यक्तिका रूपमा हेर्छन् जसले सैन्य नेतृत्वसँगको मतभेदपछि सन् २०२३ मा खानलाई जेल पठाएका थिए। पूर्वक्रिकेटर खान स्वयंले मुनिरलाई मानसिक रूपमा अस्थिर व्यक्ति भनी टिप्पणीसमेत गरेका थिए। तर, हालैको एक अन्तर्वार्तामा पीटीआईका प्रवक्ता तथा खानका सहयोगी जुल्फिकार बुखारीले सेनासँग मेलमिलाप गर्न पार्टी तयार रहेको बलियो संकेत दिएका हुन । यसले हालैका दिनमा पाकिस्तानी राजनीतिक इतिहासकै सबैभन्दा तनावपूर्ण गतिरोधमध्ये एकलाई सहज बनाउन सक्ने सम्भावना देखाएको छ, यद्यपि खान स्वयंको चाहना पनि त्यही हो वा होइन भन्नेबारे भने अझै शंका कायमै छ।
बंगालादेशमा २३ औँ राष्ट्रपतीका लागि निर्वाचन हुदैँ
ढाका, ४ भदौं । आज बंगालादेशमा २३ औँ राष्ट्रपतीका लागि निर्वाचन हुँदैछ । बीएनपीका उम्मेदवार तथा पार्टीका महासचिव मिर्जा फखरुल इस्लाम आलमगिर र बरल डेमोक्रेटिक पार्टीका अध्यक्ष ओली अहमद भावी राष्ट्रपतिका लागि उम्मेदवार रहेका छन् । निर्वाचन आयोगले मतदानका लागि सम्पूर्ण तयारी पूरा गरिसकेको जनाएको छ। आयोगका अनुसार ३४९ जना सांसदहरूको मतदाता नामावलीलाई अन्तिम रूप दिएको छ । निर्वाचन आयुक्त अब्दुर रहमान अल मसुदले बताएअनुसार फखरुल सांसद भएकाले मतदान गर्न सक्षम हुनेछन् भने ओली अहमद मतदाता नामावलीमा नभएकाले मतदान गर्न पाउने छैनन्। राष्ट्रपतीय निर्वाचनका लागि निर्वाचन अधिकृतसमेत रहेका प्रमुख निर्वाचन आयुक्तएएमएम नासिर उद्दिनले बुधबार दिउँसो ३४९ जना सांसदहरू मतदानका लागि योग्य रहेको बताइसहेका छन । ‘हाम्रो घोषित तालिका अनुसार २० तारिख दिउँसो २ बजेदेखि ५ बजेसम्म मतदान हुनेछ। कार्यवाहक राष्ट्रपति, प्रधानमन्त्री, सभामुख, विपक्षी दलका नेता र सबै सांसदहरू मतदाता हुन्। समग्रमा, यो निकै उच्च स्तरीय निर्वाचन हो,’ उनले भने। मतगणनाको पारदर्शिताका विषयमा नासिर उद्दिनले मतगणनाको समयमा सांसदहरूलाई मतदान स्थलमा बस्न अनुमति दिइने बताए। ‘मतगणनाका क्रममा हाम्रा सांसदहरू मतदातासमेत भएकाले त्यहाँ उपस्थित हुन पाउनेछन्। उनीहरूले मतदान गरिसके पछि बाहिरिनुपर्ने बाध्यता हुँदैन। उनीहरू चाहेमा मतगणनाको समयमा हल भित्रै बस्न सक्छन्। यो निकै पारदर्शी प्रक्रिया हो, त्यसैले यसमा कसैको पनि कुनै आपत्ति हुनुहुँदैन,’ उनले भने। निर्वाचन आयोगले २३औँ राष्ट्रपतीय निर्वाचनको कार्यतालिका अगस्ट ६ मा सार्वजनिक गरेको थियो । कार्यतालिका अनुसार उम्मेदवारहरूले अगस्ट १३ का दिन बिहान १० बजेदेखि अपराह्न ४ बजेसम्म प्रमुख निर्वाचन आयुक्त वा निर्वाचन अधिकृतको कार्यालयमा आफ्नो मनोनयन पत्र दर्ता गराएका थिए । प्रमुख निर्वाचन आयुक्त एएमएम नासिर उद्दिनले अगस्ट १६ को बिहान १० बजेदेखि मनोनयन पत्रहरूको जाँचबुझ गरे र निर्वाचन आयोगले बीएनपीका उम्मेदवार तथा पार्टीका महासचिव मिर्जा फखरुल इस्लाम आलमगिरको मनोनयनलाई मान्यता दिएको थियो भने सोही दिन आयोगले जमात नेतृत्वको ११ दलीय गठबन्धनका उम्मेदवार तथा लिबरल डेमोक्रेटिक पार्टीका अध्यक्ष ओली अहमदको मनोनयनलाई पनि मान्यता प्रदान गर्यो।
म्यारोडोनाको ‘ह्यान्ड अफ गड’ फुटबल लिलामीमा, ३३.५० लाख डलरमा बिक्री
विश्व बक्सिङ च्याम्पियन अफ्रिकी बक्सर टेटेको हत्यामा संलग्न चार पक्राउ
काठमाडौं, ९ भदौं ।दक्षिण अफ्रिकी बक्सर जोलानी टेटेको गोली हानी हत्या गरिएको घटनामा चार जना पक्राउ परेका छन्। दक्षिण अफ्रिकी प्रहरीले गत साता गोली प्रहारबाट मारिएका दुई पटकका बक्सिङ विश्व च्याम्पियन जोलानी टेटेको हत्याको सम्बन्धमा चार जनालाई पक्राउ गरेको जनाएको हो। सप्ताहांतमा पक्राउ परेका ती चार जना संदिग्धको उमेर २२ देखि २८ वर्षको बीचमा रहेको प्रहरीले सोमबार जारी गरेको विज्ञप्तिमा उल्लेख छ। उनीहरूमध्ये एक जनाविरुद्ध औपचारिक रूपमा हत्याको अभियोग लगाइएको छ। पूर्वी केप प्रान्तको मदान्त्सानस्थित आफ्नो घर फर्कने क्रममा शुक्रबार साँझ ३८ वर्षीय टेटेमाथि आक्रमण भएको थियो। प्रहरीका अनुसार उनीसँगै कारमा रहेकी २७ वर्षीया महिला बाँच्न सफल भइन् तर उनी अहिले अस्पतालमा छिन्। टेटेले सन् २०१४ मा आइबिएफ जुनियर ब्यान्टमवेट विश्व उपाधि र सन् २०१७ मा डब्लुबिओ ब्यान्टमवेट विश्व उपाधि जितेका थिए। सन् २०१७ मा, आफ्नो डब्लुबिओ ब्यान्टमवेट उपाधि रक्षा गर्ने क्रममा पहिलो मुक्कामै प्रतिद्वन्द्वीलाई ढलाउन केवल ११ सेकेन्ड लगाएर उनले बक्सिङको इतिहास रचेका थिए। विश्व च्याम्पियनसिपको भिडन्तमा यो सबैभन्दा छिटो ‘नकआउट’ जित थियो। सन् २०२३ मा, बेलायतको एन्टी डपिङ एजेन्सीले टेटेमाथि चार वर्षको प्रतिबन्ध लगाएको थियो, जुन जुलाई २९ मा सकिएको थियो र उनी व्यावसायिक बक्सिङमा फर्कने तयारी गरिरहेका थिए। हत्या पछि जारी गरिएको विज्ञप्तिमा खेलकुद मन्त्री गेल्टन म्याकेन्जीले भने, ‘दक्षिण अफ्रिकाले आफूले जन्माएका उत्कृष्ट लडाकुहरूमध्ये एकलाई गुमाएको छ, उनी रिङमा फर्कने तयारी गरिरहेका थिए। उनलाई विश्वास थियो कि उनीसँग अझै पनि देशलाई दिने केही कुरा बाँकी छ। उनी सही थिए तर अब उनले त्यो मौका पाउने छैनन्। उनी र हामी सबै ठगिएका छौं,’ उनले भने ।
राफिन्हा र लोपेजले दुई दुई गोल गरेपछि बार्सिलोनाको एल्चेसँग ५-० जीत
काठमाडौं, ८ भदौं । स्पेनिस च्याम्पियन बार्सिलोनाले आफ्नो ला लिगाको पहिलो खेलमा एल्चेमाथि ५–० को सहज जित हासिल गरेको छ । यस खेलमा राफिन्हा र फर्मिन लोपेजले दुई दुई गोल गरे भने एन्थोनी गोर्डनले आफ्नो डेब्यु खेलमै दुई गोलका लागि अवसर सिर्जना गरेका थिए । मार्तिनेज भ्यालेरो स्टेडियममा बार्सिलोनाले कमजोर देखिएको एल्चे विरुद्ध सहज जित निकाल्ने क्रममा करिम एडेयेमीले पनि आफ्नो डेब्यु खेलमै गोल गरेका थिए । विश्वकपपछि टोलीको लय फर्काउने क्रम जारी रहँदा हान्सी फ्लिकले नियमित रूपमा खेल्ने केही खेलाडीहरूलाई बेन्चमा राखेर खेलको सुरुवात गरेका थिए। स्पेनको विजयी टोलीका मुख्य सदस्य तथा युवा विंगर लामिन यामलले दायाँतर्फबाट खेल सुरु गरे पनि उनी आफ्नो उत्कृष्ट लयमा देखिएनन् यद्यपि, बार्सिलोनाको समग्र उत्कृष्ट प्रदर्शनका कारण उनको यो सामान्य प्रदर्शनले खासै फरक पारेन। खेलको १४औँ मिनेटमा भिक्टर चुस्टले पेनाल्टी बक्स भित्र राफिन्हालाई लडाए पछि प्राप्त पेनाल्टीलाई राफिन्हाले गोलमा परिणत गर्दै फ्लिकको टोलीलाई अग्रता दिलाउन सफल भए । एल्चेको खतरनाक आक्रमणलाई विफल पार्न एरिक गार्सिया रक्षापंक्तिमा चुस्त देखिए भने मिडफिल्डमा गाभीले सबैको ध्यान ताने यद्यपि उनको चर्चा खेल प्रदर्शन भन्दा पनि स्पेनको जितको खुसीयाली मनाउन गरिएको गुलाबी रङको कपालका कारण बढी भयो। बायाँतर्फ खेलिरहेका तीव्र गतिका विंगर अदेयेमीले खेलको सुरुवात केही कमजोर ढंगले गरे पनि बिस्तारै लय समाते । राफिन्हाको निस्वार्थ पासमा गोल गर्दै उनले मध्यान्तर अघि नै बार्सिलोनाको अग्रता दोब्बर बनाए। दोस्रो हाफमा वैकल्पिक खेलाडीका रूपमा मैदान प्रवेश गरेका न्युक्यासल युनाइटेडका पूर्व विंगर गोर्डनले उत्कृष्ट र प्रभावशाली प्रदर्शन गर्दै राफिन्हालाई उनको दोस्रो गोलका लागि अवसर मिलाइ दिए र त्यसपछि लोपेजलाई गोलको मौका सिर्जना गरिदिँदै बार्सिलोनाका लागि चौथो गोलमा योगदान पुर्याए। युवा खेलाडी जाभी एस्पार्टले लोपेजका लागि बल उपलब्ध गराए, जसले चोटका कारण स्पेनको विश्वकप विजयमा सहभागी हुन नपाएर कठिन गर्मीयाम बिताएका थिए । लोपेजले गरेको उक्त दोस्रो गोलले बार्सिलोनाको सहज जित सुनिश्चित गर्यो। फ्लिकको ‘हाई लाइन’ डिफेन्समा कहिलेकाहीँ उनीहरूको सामान्य कमजोरी देखियो तर गोलकिपर जोन गार्सियाले टोलीको गोल नखाएरै खेल टुंग्याउने जिम्मेवारी सफलतापूर्वक पूरा गरे। खेलपछि राफिन्हाले पत्रकारहरूलाई भने, ‘खेल सजिलो हुन्छ कि कठिन, त्यो हामीमै भर पर्छ। यदि हामीले आफ्नो उत्कृष्ट स्तरमा खेल्न थाल्यौं भने जित्ने सम्भावना बढी हुन्छ। यो निकै कठिन खेल थियो, तर हामीले आफ्नो काम गर्यौं।’
म्यानचेस्टर युनाइटेड र टोटनह्यामकाे प्रारम्भिक खेलमै कमजाेर प्रदर्शन
काठमाडौं, ८ भदौं। म्यानचेस्टर युनाइटेड र टोटनह्यामको प्रिमियर लिगमा कमजोर सुरुवातले प्रि सिजनको उत्साहमा तुषारापात गरेको छ। प्रिमियर लिग च्याम्पिय भइसकेकाे युनाइटेड एक दशक पछि ए श्रेणीमा उक्लिएकाे क्लब हलसँग २-० र याे सिजनमा चेल्सी भन्दा सबैभन्दा बढी दाेस्राे खर्च गर्ने क्लब टाेटनहयाम ब्रेन्ट फोर्डसँग बिना गाेल ३-०ले पराजित भए पछि यी क्लबकाे भविश्यका बारेमा गम्भिर चिन्ता ब्यक्त हुन थालेकाे छ। हल र ब्रेन्ट फाेर्डले जित्नु भन्दा पनि युनाइटेड र टाेटनह्यामले हारेकाे बिषयले युराेपमा बढी चर्चा पाएकाे छ । इङ्ल्यान्डको शीर्ष डिभिजनमा शनिबारको सुरुवात युनाइटेडको लज्जास्पद हारबाट भयो । २० पटकको च्याम्पियन युनाइटेड, जसले नयाँ स्थायी प्रशिक्षक र पुनर्गठित मिडफिल्ड पाएको थियो, भर्खरै बढुवा भएर आएको हलसँग २-० ले पराजित हुन पुग्यो। नौ वर्षको अनुपस्थिति पछि शीर्ष डिभिजनमा फर्किएको क्लब हलको सुरुवात उत्कृष्ट रह्यो तर खेल पछिको चर्चा भने मुख्यतया म्यानचेस्टर युनाइटेडकाे अप्रत्याशित पराजयमा केन्द्रित रहन गयो । दाेस्रो श्रेणीको ‘च्याम्पियनसिप प्ले अफ’ मार्फत बढुवा भएको र रेलिगेसनको जोखिममा पर्ने टोलीका रूपमा हेरिएको हलको मैदानमा युनाइटेडले फिक्का प्रदर्शन गर्दै हार बेहोर्नु परे पछि नयाँ चर्चा सुरू भएकाे छ । खेलको पहिलो हाफमा नयाँ क्लब हलका लागि सेट पिसमार्फत सेमी अजाई र नोबेल मेन्डीले गोल गरेर चकित बनाउन सफल भए । ‘सबै कुरा सुरुमै उत्कृष्ट हुनेवाला थिएन,’ युनाइटेडका मुख्य प्रशिक्षक माइकल क्यारिकले भने। गत सिजन युनाइटेडलाई तेस्रो स्थानमा पुर्याउँदै च्याम्पियन्स लिगमा फर्काए बापत उनले यसै गर्मीमा थप स्थायी सम्झौता पाएका थिए। क्यारिकले यो सिजनका लागि युरी टिलेमान्स र आन्द्रे सान्तोसको नयाँ सेन्ट्रल मिडफिल्ड जोडी पनि पाएका छन्, ब्राइटनका कार्लोस बालेबा पनि अर्को विकल्प हुन सक्छन्, साथै बार्सिलोनामा ‘लोन’ मा गएका मार्कस रासफोर्ड टोलीमा फर्किएका थिए र हल विरुद्धको खेलमा हाफटाइम पछि वैकल्पिक खेलाडीका रूपमा मैदान प्रवेश गरे पनि उनले जादु देखाउन सकेनन् । टोलीको फिक्का प्रदर्शनका क्रममा उनीहरूले पनि प्रभाव पार्न सकेनन्। यस प्रदर्शनले के देखाउँछ भने सन् २०१३ मा एलेक्स फर्गुसनको नेतृत्वमा अन्तिम पटक प्रिमियर लिगको उपाधि जितेको युनाइटेडले आफ्नो पुरानो गौरव फर्काउन अझै लामो यात्रा तय गर्न बाँकी छ । कम्तीमा पनि यस खेलको नतिजा र प्रदर्शनलाई हेर्दा टोलीले उपाधिका लागि चुनौती दिने सम्भावना कम देखिन्छ। ‘एउटा खेलले सबै कुराको दिशा बदल्दैन,’ तर पनि क्यारिकले खेल पछि भने, ‘यसले फुटबल क्लबको दिशा पनि परिवर्तन गर्दैन।’ उता, यस गर्मीमा युरोप भरि चेल्सी पछि नयाँ खेलाडीहरूमा खर्च गर्ने क्लब टोटनह्याम हाे तर तर ब्रेन्ट फोर्डको घरेलु मैदान ‘जी टेक कम्युनिटी स्टेडियम’ मा भने उसकाे प्रभाव देखिएन। दिनको अन्त्य टोटनह्याम पनि ३-० ले पराजित भयाे । जबकी यो टोलीले यस गर्मीमा नयाँ खेलाडीहरूका लागि ३०० मिलियन डलरभन्दा बढी खर्च गरेको थियो तर ब्रेन्टफोर्ड विरुद्धको खेलमा भने उनीहरू निरीह साबित भए । न्युकासलबाट क्लबको कीर्तिमानी १३ करोड ३० लाख डलरमा अनुबन्धित भएका इटालीका मिडफिल्डर सान्ड्रो टोनाली पनि स्पर्स अर्थात टोटनह्यामको टोलीमा समावेश थिए। तर, राम्रोसँग जमेको ब्रेन्टफोर्डको टोलीले उनीहरूलाई पूर्ण रूपमा पछि पारिदियाे । खेलको ३३ औँ मिनेटसम्ममा किन लुइस पोटर र भिटाली जानेल्टले नजिकैबाट गरेको गोलको मद्दतले ब्रेन्टफोर्ड दुई गोलले अघि बढिसकेको थियो। दोस्रो हाफ सुरु भए लगत्तै माइकल कायोडेले स्लाइड गर्दै तेस्रो गोल थपे भने गत सिजन ब्रेन्टफोर्डका लागि सर्वाधिक गोलकर्ता रहेका इगोर थियागोले पेनाल्टीमा बल पोस्टमा प्रहार गर्दै गोल अन्तर बढाउने मौका गुमाउन पुगे । प्रिमियर लिग च्याम्पिय भइसकेकाे युनाइटेड एक दशक पछि ए श्रेणीमा उक्लिएकाे क्लब हलसँग २-० र याे सिजनमा चेल्सी भन्दा सबैभन्दा बढी दाेस्राे खर्च गर्ने क्लब टाेटनहयाम ब्रेन्ट फोर्डसँग बिना गाेल ३-०ले पराजित भए पछि यी क्लबकाे भविश्यका बारेमा गम्भिर चिन्ता ब्यक्त हुन थालेकाे छ। हल र ब्रेन्ट फाेर्डले जित्नु भन्दा पनि युनाइटेड र टाेटनह्यामले हारेकाे बिषयले युराेपमा बढी चर्चा पाएकाे छ ।
डिओमान्डे बने इतिहासकै सबैभन्दा महँगा अफ्रिकी फुटबल खेलाडी
काठमाडौं, ७ साउन । यान डिओमान्डेको भविष्य अविश्वसनीय रूपमा उज्ज्वल हुनेवाला छ। यान डिओमान्डे अफ्रिकी फुटबल इतिहासकै सबैभन्दा महँगा फुटबल खेलाडी बनेका छन् । उनी आइभोरी कोस्टका १९ वर्षीय प्रतिभाशाली विङ्गर हुन्। रिएल मड्रिडले उनलाई जर्मन क्लब लाइपजिगबाट १२५ मिलियन निश्चित शुल्क र एड अनसहित १४० मिलियनमा अनुबन्ध गरेपछि उनी इतिहासकै सबैभन्दा महँगा अफ्रिकी खेलाडी बनेका हुन्। उनले निकोलस पेपेको ८० मिलियनको पुरानो अफ्रिकी ट्रान्सफर रेकर्डलाई तोड्दै यो कीर्तिमान कायम गरेका हुन्। उनी किलियान एम्बाप्पे पछिका फुटबल इतिहासकै दोस्रो सबैभन्दा महँगा किशोर खेलाडी पनि बन्न सफल भएका छन्। केही वर्ष अघिसम्म अमेरिकामा सेमी प्रोफेसनल फुटबल खेलिरहेका दिओमान्देलाई धेरै युरोपेली क्लबहरूले परीक्षण पछि अस्वीकारमा परेका थिए तर सन् २०२५ मा लाइपजिगले २० मिलियनमा उनलाई अनुबन्ध गरे पछि बुन्डेसलिगामा उनको प्रतिभा ह्वात्तै चम्कियो। उनी अत्यधिक तीव्र गति, उत्कृष्ट ड्रिब्लिङ क्षमता र अग्रपङ्क्तिबाट विपक्षीलाई दबाब दिने क्षमताका लागि चिनिन्छन्। उनी आइभोरी कोस्टराष्ट्रिय टोलीका मुख्य खेलाडी हुन्। उनले सन् २०२५ मा डेब्यू गर्दै एफकोन तथा २०२६ फिफा विश्वकपमा समेत आफ्नो देशको प्रतिनिधित्व गरिसकेका छन्। केवल १९ वर्षको उमेरमा आक्रमणकारीले रियल म्याड्रिडमा विश्वको सबैभन्दा ठूलो फुटबल टोलीको लागि सम्झौता गरेका उनले शनिबार एस्पानियोलको सामना गर्दा लस ब्लान्कोसको लागि आफ्नो डेब्यू सिजन सुरु गरेका छन् । डिओमान्डेको जन्म आइभोरी कोस्टको आबिदजान सहरमा भएको थियो। उनको बाल्यकाल सामान्य भए पनि परिवार र साथीभाइको महत्त्वमा आधारित थियो। सानैदेखि उनमा फुटबल प्रतिको लगाव थियो, त्यसबेला उनी सेतो स्यान्डल लगाएरै धुले मैदानमा दौडिरहेको अवस्थामा भेटिने गरेको उनका जीवनी लेखकहरूले लेखेका छन् । द प्लेयर्स ट्रिब्युनका लागि हालै लेखेको एक पत्रमा डिओमान्डेले उल्लेख गरे अनुसार बललाई निकै जोडले प्रहार गर्ने आफ्नो क्षमताका कारण उनलाई ब्राजिलका महान् खेलाडी रोबर्टो कार्लोसको नामबाट उपनाम दिइएको थियो। उनी भर्खर आफ्नो यात्रा सुरु गर्दै थिए तर मानिसहरूले उनको त्यो स्वाभाविक प्रतिभा देखिसकेका थिए, जुन प्रतिभाले एक दिन आफूलाई सफलताको शिखरमा पुर्याउने कुरामा उनी स्वयं विश्वस्त थिए। उसको स्थानीय जनताका लागि गम्भीरतापूर्वक खेल्न थाले, जहाँ उनको आंकाक्षाहरू बलियो बन्दै गएको थियो । यस्तै केही समयमै आफ्ना साथीहरूलाई अर्को क्रिस्टियानो रोनाल्डो बन्ने कुरा बताउन थाले। यो सपना साकार हुने दिशामा निर्णायक मोड तब आयो, जब मात्र उनी १५ वर्षका थिए । घानामा आयोजित ‘अन्डर १७’ प्रतियोगितामा आफ्नो देशको प्रतिनिधित्व गरे पछि उनको विश्वभरका प्रतिभा खोज्ने विशेषज्ञहरूको ध्यानतिर आकर्षित गरयो । अचानक, उनी निकै माग भएका खेलाडी बने। तर फुटबल जगतका धेरै युवा प्रतिभाहरूको हकमा जस्तै, यी किशोर पनि छिट्टै नै एउटा व्यावसायिक जस्तै बन्न पुगे। एजेन्ट, प्रशिक्षक र विभिन्न टोलीहरू उनीसँग आबद्ध हुन, उनलाई अनुबन्ध गर्न र उनको भविष्यबारे निर्णय लिने प्रक्रियामा आफ्नो भूमिका खोज्न चाहन्थे। अन्ततः, अफ्रिकादेखि संयुक्त राज्य अमेरिकासम्म फैलिएको साझेदारीको एक जटिल प्रक्रियामार्फत, उनले फ्लोरिडाको डेटोना बिचस्थित डीएमई एकेडेमी मा आबद्ध हुने अवसर पाए। त्यतिबेला उनी मात्र १५ वर्षका थिए, तर यो बसाइँसराइले उनलाई व्यावसायिक वातावरणमा अघि बढ्न मद्दत गर्ने अपेक्षा गरिएको थियो, यस्तो वातावरण जसले उनलाई खेलको उच्च तहमा खेल्न सक्ने गरी तयार पार्ने थियो। वास्तवमा भन्नुपर्दा यो कदम ती अन्य एजेन्सी र टोलीहरूबाट उनलाई लुकाउने एउटा उपाय पनि थियो, जसले यस खेलाडीमाथि चासो देखाइ रहेका पनि थिए। यसको उद्देश्य उनलाई फिफाको नियमअनुसार १८ वर्षको उमेरमा व्यावसायिक सम्झौता गर्न योग्य नभएसम्म अमेरिकामा नै राख्नु थियो। त्यसैले, एउटा सुटकेस र मनमा सपना बोकेर डिओमान्डेले अमेरिकाको एकतर्फी यात्राका लागि अफ्रिकास्थित आफ्नो घर र परिवारलाई छोडेर हिडेका थिए । तर, आज उनैलाई स्पेनी जायन्ट रियल म्याड्रिडले यस गर्मीमा आइभरी कोस्ट अन्तर्राष्ट्रिय खेलाडीसँग ७ वर्षको सम्झौतामा हस्ताक्षर गराएको छ, जसको रिपोर्ट गरिएको शुल्क १४४.३ मिलियन डलर हो। यो सम्झौतासँगै उनलाई इतिहासको सबैभन्दा महँगो अफ्रिकी खेलाडी मात्र होइन, फुटबलको सबैभन्दा ठूलो स्थानान्तरण मध्ये एक बनाएको अन्तराष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमले जनाएका छन् ।
