जब एक चीनियाँ ब्यक्ति गाउँ फर्किए, बनाए झुर ठाउँलाई पर्यटकीय हब

ट्री अफ द इयर नेपाल २०२६ः कोशीका प्रणय धाख्वा राष्ट्रिय विजेता

काठमाडौं, ३० साउन । वातावरण संरक्षण र वृक्षको महत्वबारे जनचेतना अभिवृद्धि गर्ने उद्देश्यले आयोजना गरिएको ‘ट्री अफ द इयर नेपाल २०२६’ को राष्ट्रिय उपाधि कोशी प्रदेशका प्रणय धाख्वाले जितेका छन्।   तारागाउँ नेक्स्टमा आयोजित समारोहमा सातै प्रदेशका प्रादेशिक विजेताले आफ्ना वृक्षसँग जोडिएका प्रेरणादायी कथा प्रस्तुत गरेका थिए। ती प्रस्तुतीका आधारमा धाख्वा प्रथम, मधेश प्रदेशका महमद जावेद आलम प्रथम रनरअप तथा लुम्बिनी प्रदेशका अनिश खनाल द्वितीय रनरअप घोषित भए।   विजेता धाख्वाले ५० हजार रुपैयाँ नगद पुरस्कार, गिफ्ट ह्याम्पर र प्रमाणपत्र प्राप्त गरे। प्रथम रनरअप आलमले २५ हजार रुपैयाँ नगद, गिफ्ट ह्याम्पर र प्रमाणपत्र तथा द्वितीय रनरअप खनालले १५ हजार रुपैयाँ नगद, गिफ्ट ह्याम्पर र प्रमाणपत्र प्राप्त गरे।   कार्यक्रममा कोशी प्रदेशका प्रणय धाख्वा, मधेशका महमद जावेद आलम, बागमतीकी ओजस्वी थापा, गण्डकीकी निशा मिश्र, लुम्बिनीका अनिश खनाल, कर्णालीका जीवन गिरी र सुदूरपश्चिमकी मोनिका भट्टले आ–आफ्ना प्रदेशबाट छनोट भएका वृक्षका कथा प्रस्तुत गरेका थिए।   प्रतियोगिताको निर्णायक मण्डलमा प्रेच्या बज्राचार्य, बालकृष्ण साह, प्रा। रमेश सापकोटा र निकिता श्रेष्ठ रहेका थिए। विभिन्न क्षेत्रको विज्ञता भएका निर्णायकले सहभागीका कथा, प्रस्तुति तथा वृक्षसँग जोडिएको संरक्षणको महत्वका आधारमा मूल्यांकन गरेका थिए।   पुराना रूख जोगाउन युवा पुस्तालाई आह्वान   कार्यक्रमको उद्घाटन मन्तव्यमा क्रीएसन का संस्थापक आनन्द मिश्रले संस्थाको वातावरण संरक्षणसँग जोडिएको यात्राबारे जानकारी दिँदै ‘एसियन ट्री अफ द इयर’बाट प्रेरित भएर क्रीएसन ले सन् २०१७ मा ‘ट्री अफ द इयर नेपाल’ अभियान सुरु गरेको बताए।   उनले नयाँ बिरुवा रोप्नु आवश्यक भए पनि त्यसलाई ठूलो रूख बन्न वर्षौं लाग्ने भएकाले पहिल्यै हुर्किसकेका पुराना रूख र विद्यमान वन संरक्षण गर्नु अझ महत्वपूर्ण रहेको बताए। सहरी विकासका नाममा ठूला रूख काटिँदै गएको अवस्थाप्रति चिन्ता व्यक्त गर्दै मिश्रले प्राकृतिक सम्पदाको संरक्षणमा युवा पुस्ताले नेतृत्व लिनुपर्नेमा जोड दिए।   क्रीएसन की महासचिव रोश्ना सुवेदीले जैविक विविधता र वातावरण संरक्षणका लागि रूखको विविधता जोगाउनु आवश्यक रहेको बताइन्। उनले प्रकृति संरक्षण कुनै एउटा धर्म, समुदाय वा विश्वास प्रणालीसँग मात्र सम्बन्धित विषय नभई सबैको साझा जिम्मेवारी भएको उल्लेख गरिन्।   सुवेदीले अभियान सुरु भएको पहिलो वर्ष जम्मा १० जना सहभागी भएको स्मरण गर्दै अहिले सातै प्रदेशबाट उत्साहजनक सहभागिता हुनु क्रीएसन परिवारका लागि भावनात्मक र महत्वपूर्ण उपलब्धि भएको बताइन्।   रूखका जराबाट जीवनको संघर्ष सिक्नुपर्ने सन्देश   युनोप्स का कार्य्क्रम ब्यबस्थापन सल्लाहकार डा। चुडामणि जोशीले रूखका जरा र मानिसको जीवनबीचको सम्बन्ध प्रस्तुत गर्दै रूखको फल र फूल सबैले देखे पनि त्यसलाई उभ्याइराख्ने जराले गर्ने संघर्ष प्रायः ओझेलमा पर्ने बताए।   उनले मानिसको जीवनमा पनि सफलता र प्रसिद्धि देखिए पनि त्यसपछाडिको संघर्ष कमै देखिने उल्लेख गर्दै युवालाई आफ्नो ‘जरा’ बलियो बनाउन, संघर्षलाई स्वीकार गर्न र भावी पुस्तालाई हरियाली ग्रह हस्तान्तरण गर्ने पुस्ता बन्न आह्वान गरे।   कार्यक्रममा डब्लुडब्लुएफ नेपालका कन्ट्री रिप्रिजेन्टेटिभ डा। घनश्याम गुरुङको नेतृत्वमा संरक्षणकर्मी चुङ्बा शेर्पाको योगदानको स्मरणसमेत गरिएको थियो। डा। गुरुङले शेर्पाको जीवन र संरक्षण यात्राबाट प्रेरणा लिन युवालाई आग्रह गर्दै आफ्नो लक्ष्यप्रति दृढ रहन र त्यसका लागि निरन्तर मेहनत गर्नुपर्ने बताए।   उनले तीव्र गतिमा परिवर्तन भइरहेको समाजमा ‘संस्कृति अफ एप्रिसिएसन’ अर्थात् कृतज्ञता र सम्मानको संस्कृतिलाई जीवित राख्नु आवश्यक रहेको बताए।   रूखकै दृष्टिकोणबाट कथा सुनाउने प्रस्ताव   कार्यक्रमका प्रमुख अतिथि सहरी विकास मन्त्रालयका सहसचिव नवराज प्याकुरेलले आगामी संस्करणमा रूखकै दृष्टिकोणबाट कथा प्रस्तुत गर्ने अवधारणामा समेत काम गर्नुपर्ने धारणा राखे।   क्रीएसन ले सुरु गरेको यस्तो रचनात्मक अभियानले वृक्ष तथा वातावरण संरक्षणमा सकारात्मक योगदान पुर्‍याएको भन्दै प्याकुरेलले आगामी दिनमा यस्ता कार्यक्रमलाई निरन्तरता दिनुपर्ने बताए।   कार्यक्रमको समापनमा क्रीएसन नेपाल की अध्यक्ष अरुणा कार्कीले प्रतियोगिताका विजेता, सहभागी, निर्णायक, अतिथि तथा कार्यक्रम सफल बनाउन सहयोग गर्ने सबैप्रति धन्यवाद व्यक्त गरिन्।   सन् २०१७ मा सुरु भएको ‘ट्री अफ द इयर नेपाल’ अभियानले नेपालका विभिन्न भूगोलमा रहेका महत्वपूर्ण र प्रेरणादायी रूखका कथा सार्वजनिक गर्दै वृक्ष संरक्षणलाई समुदाय, युवा र वातावरणीय अभियानसँग जोड्ने प्रयास गर्दै आएको छ।   कार्यक्रमले नयाँ रूख रोप्ने अभियानसँगै पुराना रूख, वन र प्राकृतिक सम्पदाको संरक्षणलाई पनि समान प्राथमिकता दिनुपर्ने सन्देश दिएको छ।

बिराटनगरलाई हरित शहर बनाउने पारुलको सपना

मोरङ, २६ साउन । जिल्ला सदरमुकाम तथा औद्योगिक सहरका रूपमा स्थापित विराटनगर अहिले कोशी प्रदेशको राजधानीसमेत हो  । ऐतिहासिक विरासत बोकेको यो सहर विकासको गतिसँगै अघि बढिरहेको छ  । सडक, ढल तथा भौतिक संरचना निर्माणले तीव्रता पाएको छ। तर, तीव्र सहरीकरणसँगै वातावरणीय पक्ष भने ओझेलमा पर्दै गएको देखिन्छ  ।   यही अवस्थाले विराटनगर-५ निवासी ४८ वर्षीय पारुल क्षेत्रीलाई चिन्तित बनायो  । विकास आवश्यक भए पनि हरियाली र वातावरण संरक्षणबिना सहर पूर्ण हुन नसक्ने सोचले उनलाई एउटा फरक अभियानमा अघि बढायो- ‘पारुलको हरियाली विराटनगर’ ।   राजनीतिक रूपमा विभिन्न संघसंस्थामा सक्रिय रहँदादेखि नै क्षेत्री वातावरण संरक्षणमा चासो राख्थे  । समय–समयमा बिरुवा रोप्ने तथा सरसफाइ अभियानमा सहभागी हुँदै आएका उनले २०७९ सालको स्थानीय तह निर्वाचनपछि भने नियमित रूपमा आफ्नै पहलमा अभियान सञ्चालन गर्ने निर्णय गरे  ।   त्यसपछि उनले सार्वजनिक स्थानमा हरेक दिन कम्तीमा एउटा बिरुवा रोप्ने अभियान सुरु गरे  ।   सुरुवाती दिनमा उनी एक्लै थिए  सार्वजनिक स्थानमा बिरुवा रोप्दै हिँड्दा कतिपयले ‘के गरेको होला?’ भन्दै खिसिटिउरी गर्थे  । आफूले रोपेका बिरुवा भाँचिदिने, कतिपय बिरुवा बाख्राले खाइदिने जस्ता समस्या पनि उनले भोगे । तर, नकारात्मक टिप्पणी र अवरोधले उनको उत्साह रोकिएन  ।   ‘आज रोपेको बिरुवा भोलि ठूलो रुख बन्छ’ भन्ने विश्वासका साथ उनी निरन्तर अभियानमा लागिरहे  । परिणामस्वरूप चार वर्षको अवधिमा उनले करिब १८ हजार बिरुवा रोपिसकेका छन्  ।   एक्लै सुरु गरेको अभियान विस्तारै सामूहिक बन्दै गएको छ  । क्षेत्रीको अभियानको प्रभाव देखिन थालेपछि स्थानीय संघसंस्था, विभिन्न व्यक्ति, व्यवसायिक प्रतिष्ठान तथा विद्यार्थीहरू पनि अभियानमा जोडिन थालेका छन्  ।   बिरुवा रोप्नेमात्र होइन, त्यसको संरक्षणमा समेत सहयोग जुट्न थालेको क्षेत्री बताउँछन् । बिरुवा जोगाउन आवश्यक जालीलगायत सामग्रीसमेत विभिन्न व्यक्ति तथा संस्थाबाट उपलब्ध हुन थालेका छन्   ।   ‘बिरुवा रोप्नु मात्रै ठूलो कुरा होइन, त्यसलाई हुर्काउनु अझ ठूलो जिम्मेवारी हो’ भन्ने मान्यता राख्ने क्षेत्रीले रोपेका बिरुवा अहिले विराटनगरका विभिन्न सार्वजनिक स्थलमा हुर्किरहेका छन्  ।   आफूले रोपेको बिरुवाको छहारीमा मानिसहरू बसेर शीतल तापेको देख्दा उनलाई अभियान सफल हुँदै गएको अनुभूति हुन्छ  ।   “मैले रोपेको बिरुवाको छहारीमा मानिसहरू बसेर शीतल तापेको देख्दा निकै आनन्द लाग्छ,” क्षेत्रीको भनाइ छ, “त्यो दृश्यले मैले सुरु गरेको अभियान सार्थक बन्दै गएको महसुस हुन्छ” ।   विराटनगरमा बढ्दो सहरीकरण र भौतिक विकासबीच हरियालीको आवश्यकता झन् बढ्दै गएको छ  । यस्तो अवस्थामा कुनै संस्था वा सरकारको भर नपरी एक व्यक्तिले निरन्तर चार वर्षसम्म सञ्चालन गरेको यो अभियानले वातावरण संरक्षणका लागि व्यक्तिगत पहलको महत्वसमेत देखाएको छ  ।   पारुल क्षेत्रीको अभियान अहिले एउटा व्यक्तिको प्रयासमा मात्र सीमित छैन  । एक्लै रोपेको एउटा बिरुवाबाट सुरु भएको अभियान आज हजारौँ बिरुवा र सयौँ हातसँग जोडिन थालेको छ  ।   सहरलाई सुन्दर बनाउने काम केवल सडक, भवन र संरचना निर्माण गरेर पूरा हुँदैन  । त्यसका लागि हरियाली पनि उत्तिकै आवश्यक हुन्छ। यही सन्देश बोकेको ‘पारुलको हरियाली विराटनगर’ अभियानले विराटनगरको वातावरणीय यात्रामा एउटा सकारात्मक उदाहरण प्रस्तुत गरिरहेको छ  ।

जुम्ल्याहा दिदीबहिनीसँग जुम्ल्याहा दाजुभाइको विवाह, विवाह गराउने पादरी पनि जुम्ल्याहा नै

हैदारावाद, २० साउन । केरलको कोट्टायम जिल्लास्थित चङ्गनसेरीमा एउटा साँच्चै अनौठो विवाह सम्पन्न भएको छ ।   चङ्गनसेरी मेट्रोपोलिटन चर्चमा जुम्ल्याहा दिदीबहिनीले जुम्ल्याहा दाजुभाइसँग विवाह गरे। यस विवाहको सबैभन्दा उल्लेखनीय पक्ष के थियो भने विवाह सम्पन्न गराउने पादरीहरू पनि जुम्ल्याहा दाजुभाइ नै थिए।   अखिल र निखिल नामका दुई दुलहाले मागी र मारिया नामका जुम्ल्याहा दिदीबहिनीसँग विवाह गरेका हुन । दुवै परिवारको चाहना यस्तो विवाह स्थलको थियो, जहाँ सबैजना सँगै बस्न सकून्। संयोगवश, दुवै परिवारले आफूले चाहेजस्तो उपयुक्त ठाउँ भेट्टाए र यो अनौठो विवाह सम्पन्न भयो। यस विवाहको सबैभन्दा ठूलो आकर्षण विवाह सम्पन्न गराउने पादरीहरू थिए। ती दुई दिदीबहिनीले विशेष रूपमा यस्ता पादरीहरू खोजिएको थियो कि जो आफैँमा जुम्ल्याहा हुन्। सौभाग्यवश, उनीहरूले फादर एन्टो र फादर आजो नामक जुम्ल्याहा पादरीहरू पनि भेट्टाए र उनीहरू दुवैले खुसीसाथ विवाह सम्पन्न गराउने जिम्मेवारी स्वीकार गरेका थिए ।   पादरीहरूले बताएअनुसार उनीहरूको जीवनमा यस्तो अद्वितीय अवसर पहिलो पटक आएको हो र यो उनीहरूका लागि पनि साँच्चै अविस्मरणीय क्षण हो। उनीहरूले औंल्याए कि जसरी ती दुई जोडीको जन्मसँगै भएको थियो, त्यसरी नै अब उनीहरूको नयाँ जीवनको सुरुवात पनि सँगै हुँदैछ।   विवाह पछि दुलहा र दुलहीले खुलासा गरे कि उनीहरूले जुम्ल्याहा दाजुभाइसँग विवाह गरुन् भन्ने कुरा सधैं उनीहरूका अभिभावकको सपना थियो। ईश्वरको कृपाले त्यो सपना साकार भयो। उल्लेखनीय कुरा के छ भने दुवै दुलहा ‘मर्चेन्ट नेभी’ मा कार्यरत छन् भने दुवै दुलहीहरू सूचना प्रविधि क्षेत्रमा कार्यरत रहेका छन्।   चर्चमा उपस्थित पाहुनाहरूका लागि जुम्ल्याहा पादरीहरूद्वारा सम्पन्न गराइएको दुई जोडी जुम्ल्याहाहरूको विवाहको साक्षी बन्न पाउनु साँच्चै नै एक असाधारण र अविस्मरणीय अनुभव भएको प्रतिक्रिया दिएका थिए ।यो विवाह अहिले त्यस क्षेत्रभरि चर्चाको विषय बनेको छ।  

ब्रोड पिकमा निर्मल पुर्जाको शव फेला, शव जापनी क्याम्पमा झारिदैँ

गिलगिट, १७ साउन । पाकिस्तानको अल्पाइन क्लबले आइतबार जनाए अनुसार हिमपहिरोमा परेर बेपत्ता भएको खबर आएको तीन दिनपछि उद्धार टोलीले ब्रोड पिक हिमालको करिब ५,७०० मिटरको उचाइमा चर्चित नेपाली पर्वतारोही निर्मल पुर्जाको शव फेला पारेको छ। शनिबार, उनको आरोहण आयोजक कम्पनी एलिट एक्सपेडले पाकिस्तानी पर्वतारोही सोहेल साखीसहित उक्त आरोहण दलका सबै सदस्यहरूको मृत्यु भइसकेको घोषणा गरेको थियो। एसीपीकी नाइला कियानीले आइतबार पाकिस्तानी पत्रिका ‘डन’ लाई बताएअनुसार, त्यतिन्जेलसम्म तीन जना पर्वतारोहीका शवहरू तथा अमेरिकाका एक पर्वतारोहीको हुन सक्ने अवशेषहरू फेला पारिएका थिए। यसैबीच, एसीपीले एक विज्ञप्ति जारी गर्दै पुर्जाको शव फेला परेको जानकारी दिएको हो । ‘अल्पाइन क्लब अफ पाकिस्तान अत्यन्त दुःखका साथ यो जानकारी साझा गरिरहेको छ। स्थलगत उद्धार टोली ब्रोड पिकको करिब ५,७०० मिटरको उचाइमा रहेका निर्मल पुर्जा ‘निम्स दाई’ सम्म पुगेको छ, त्यहाँ अन्य तीनवटा शवहरू पनि देखिएका छन्, यद्यपि तिनको पहिचान अझै पुष्टि हुन बाँकी छ। स्थलगत टोलीले ती शवहरूलाई तल जापानी क्याम्पसम्म ल्याउने छ।’ ‘अत्यन्त कठिन भू भागका बाबजुद शव निकाल्ने प्रयास जारी छ। यो जानकारी प्रारम्भिक स्थलगत प्रतिवेदनमा आधारित छ र यसको थप पुष्टि हुन बाँकी छ। हामी सर्वसाधारणलाई अपिल गर्छौं कि पुष्टि नभएका विवरणहरू साझा गर्नुअघि आधिकारिक जानकारीको प्रतीक्षा गर्नुहोस्,’ विज्ञप्तिमा भनिएको छ। घोषणा हुनु अघि एसीपीका महासचिव अयाज सिगरीले ‘डन’लाई बताए अनुसार उद्धार कार्यका लागि स्थलगत उद्धार टोली हिमालमा रहेको ‘एडभान्स्ड बेस क्याम्प’ तर्फ अघि बढिरहेको थियो। उनले हिमालको भू बनोट, हिमपहिरोको जोखिम र ठाडा भिरालोपनले उद्धार प्रयासमा चुनौती खडा गरिरहेको तथा मौसमका कारण हेलिकप्टर प्रयोग गर्न नसकिएको बताएका थिए । त्यसपछि, एसीपीले एक विज्ञप्ति जारी गर्दै पाकिस्तान र नेपालका पर्वतारोहीहरू सम्मिलित ८ सदस्यीय स्थलगत टोली बिहान ९ बजेअघि नै ‘क्याम्प १’ मा पुगेको जानकारी दियो। विज्ञप्तिमा भनिएको छ, ‘उनीहरूले अत्यन्त कठिन परिस्थितिमा ‘ब्रड पिक’ को भिरालो भागमा खोजी तथा उद्धार अभियान सञ्चालन गर्नेछन्।’ निम्स दाइको शव भेटिएको पुष्टी पछि क्लबले भनेको छ, ‘अल्पाइन क्लब अफ पाकिस्तान’ अत्यन्त दुःखका साथ यो जानकारी साझा गर्दैछ। स्थलगत उद्धार टोली ‘ब्रोड पिक’ को करिब ५,७०० मिटर उचाइमा रहेका निर्मल पुर्जा ‘निम्स दाइ’ सम्म पुगेको छ। त्यहाँ अन्य तीनवटा शवहरू पनि देखिएका छन्, यद्यपि तिनको पहिचान अझै पुष्टि हुन सकेको छैन। स्थलगत टोलीले ती शवहरूलाई ‘जापानी क्याम्प’ सम्म तल ल्याउनेछ। अत्यन्त कठिन भू–भाग र चुनौतीपूर्ण परिस्थितिमा पनि शवहरू निकाल्ने प्रयास जारी छ। यो जानकारी प्रारम्भिक स्थलगत रिपोर्टमा आधारित छ र यसको थप पुष्टि हुन बाँकी छ। हामी सर्वसाधारणलाई अनुरोध गर्दछौं कि पुष्टि नभएका विवरणहरू साझा गर्नुअघि आधिकारिक जानकारीको प्रतीक्षा गर्नुहोस्। निर्मल पुर्जा असम्भवलाई सम्भव बनाउने व्यक्ति थिए। बेलायती विशेष फौजका पूर्व सैनिकबाट पर्वतारोही बनेका उनले उच्च उचाइको आरोहणमा सम्भव मानिने कुराको परिभाषा नै परिवर्तन गरिदिए। उनले विश्वका ८,००० मिटरभन्दा अग्ला सबै १४ वटा हिमालको सफल आरोहण केवल ६ महिना ६ दिनको कीर्तिमानी समयमा पूरा गरे, एउटा यस्तो कार्य जसका लागि पहिले वर्षौं वा पूरै जीवन लाग्ने ठानिन्थ्यो। उनले गर्वका साथ पृथ्वीका सर्वोच्च शिखरहरूमा नेपाली झण्डा फहराए र उनका उपलब्धिहरूले नेपालको पर्वतारोहण समुदायलाई नयाँ पहिचान दिलाए। तर उनको प्रभाव कुनै एक राष्ट्र वा कीर्तिमानभन्दा धेरै परसम्म फैलियो। उनले संसारभरका मानिसहरूलाई यो विश्वास दिलाए कि ‘असम्भव’ भनेको केवल त्यस्तो कुरा हो, जसलाई कसैले पर्याप्त साहसका साथ प्रयास गरेको हुँदैन, उनले विश्वभरका सपना देख्नेहरू र पर्वतारोहीहरूलाई ती लक्ष्यहरू पछ्याउन प्रेरित गरे जुन कुनै समय अप्राप्य लाग्थे। आफूले असाध्यै माया गर्ने हिमालमै उनको निधन हुनु विश्वव्यापी पर्वतारोहण समुदायका लागि एक ठूलो क्षति हो। तर सीमाहरूलाई चुनौती दिने र ‘असम्भव’ तबसम्म मात्र असम्भव हुन्छ जबसम्म कसैले त्यसलाई गर्ने साहस गर्दैन भन्ने कुरा प्रमाणित गर्ने उनको विरासत, उनले कोरेको बाटो पछ्याउने संसारभरका हरेक पर्वतारोहीमा जीवित रहनेछ। यस अत्यन्त कठिन घडीमा हामी उनका परिवार, प्रियजन र सम्पूर्ण पर्वतारोही समुदायप्रति गहिरो समवेदना व्यक्त गर्दछौं। शान्तिसँग विश्राम लिनुहोस्, निम्स दाइ।  

वडा अध्यक्षको सक्रियतामा १० हजार बिरुवा वितरण, प्रहरी कार्यालयमा वृक्षारोपण

मलखाधमा बदमासी गर्ने सहकारीलाई कारबाही गर्छौं: डिएसपी आचार्य

नेपालमा छैन मल, भारतवाट ल्याँउदा फेरी नेपाली पक्राउ